شهرکرد-زنیان پیرکوه به عنوان یکی از گونههای نادر و بومی گیاهی در چهارمحال و بختیاری ، به دلیل پراکنش بسیار محدود و مواجهه با فشارهای متعدد ناشی از تغییرات اقلیمی در خطر انقراض است.
خبرگزاری مهر-گروه استانها؛ زنیان پیرکوه به عنوان یکی از گونههای نادر و بومی گیاهی ایران، به دلیل پراکنش بسیار محدود و مواجهه با فشارهای متعدد ناشی از تغییرات اقلیمی و فعالیتهای انسانی، در رده حفاظتی «بهشدت در معرض خطر انقراض» قرار گرفته است.
این گونه ارزشمند که بخشی از سرمایه ژنتیکی منحصربهفرد منطقه زاگرس محسوب میشود، اکنون در کانون توجه جدی ادارهکل حفاظت محیط زیست قرار دارد. حفاظت از آن نه تنها برای حفظ تنوع زیستی محلی، بلکه برای تعادل اکوسیستمهای کوهستانی و پایداری منابع طبیعی حیاتی است.
کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که اگر اقدامات مؤثر و فوری انجام نشود، خطر نابودی کامل این گیاه در سالهای آینده بسیار محتمل خواهد بود. منطقه حفاظتشده تنگ صیاد به عنوان یکی از آخرین پناهگاههای این گونه، نقش کلیدی در برنامههای احیایی ایفا میکند.
ادارهکل حفاظت محیط زیست با اولویت دادن به این موضوع، برنامهای جامع و بلندمدت را طراحی کرده تا جلوی کاهش جمعیت این گونه گرفته شود و زمینه احیای پایدار آن فراهم گردد. این برنامه شامل مجموعهای از اقدامات علمی و عملی است که امیدها را برای بقای زنیان پیرکوه زنده نگه داشته است.
تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، افزایش دما، چرای بیرویه دامها، بهرهبرداریهای غیرمجاز و تخریب زیستگاهها از مهمترین عوامل تهدیدکننده این گونه به شمار میروند. این فشارها باعث شده تا رویشگاههای طبیعی زنیان پیرکوه به شدت محدود و پراکنده شود.
در پاسخ به این تهدیدها، ادارهکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری اقدام به شناسایی دقیق رویشگاههای باقیمانده، پایش مستمر وضعیت جمعیت و تعیین مناطق حساس حفاظتی کرده است.
زنیان پیرکوه در رده حفاظتی «بهشدت در معرض خطر انقراض»
محسن کریمی مدیرکل محیط زیست چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: زنیان پیرکوه به دلیل محدود بودن پراکنش و فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی و عوامل انسانی، در رده حفاظتی «بهشدت در معرض خطر انقراض» قرار گرفته است و از این رو، حفظ این سرمایه ژنتیکی در منطقه تنگ صیاد از اولویتهای اصلی این ادارهکل است.
وی گفت: در قالب این برنامه، اقداماتی نظیر شناسایی و پایش دقیق رویشگاهها، تعیین مناطق حساس حفاظتی، کنترل عوامل تهدیدکننده و اجرای پروژههای تحقیقاتی جهت جمعآوری دادههای جمعیتی در دستور کار کارشناسان این ادارهکل قرار گرفته است.
کریمی افزود: موفقیت این طرح حفاظتی نیازمند همکاری دستگاههای اجرایی، مراکز علمی، تشکلهای مردمنهاد و جوامع محلی است؛ همچنین برنامههایی برای تکثیر حفاظتی و ذخیرهسازی ژنتیکی این گونه پیشبینی شده است تا از خطر نابودی کامل آن پیشگیری شود.
وی بیان کرد: منطقه حفاظتشده تنگ صیاد یکی از کانونهای مهم تنوع زیستی کشور محسوب میشود و حفاظت از گونههای نادر گیاهی در این زیستگاه، نقشی حیاتی در پایداری اکوسیستمهای طبیعی زاگرس دارد و با اجرای مستمر این برنامه و کاهش عوامل تهدید، به دنبال توقف روند کاهش جمعیت و فراهمسازی شرایط احیای پایدار این گونه ارزشمند هستیم.
زنیان پیرکوه نقش مهمی در تعادل اکولوژیکی منطقه زاگرس دارد
زهرا کیوانی فعال محیط زیست در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: زنیان پیرکوه از گونههای دارویی و بومی با ارزش ژنتیکی بسیار بالا است که نقش مهمی در تعادل اکولوژیکی منطقه زاگرس دارد. متأسفانه سرعت کاهش جمعیت آن به دلیل عوامل اقلیمی و انسانی نگرانکننده است. منطقه تنگ صیاد با تنوع زیستی غنی خود، فرصت مناسبی برای اجرای برنامههای احیایی فراهم کرده است.
وی تصریح کرد: پایش مداوم، تحقیقات میدانی و استفاده از روشهای نوین تکثیر میتواند به حفظ این گونه کمک کند. همچنین آموزش و مشارکت جوامع محلی در حفاظت از رویشگاهها از عوامل کلیدی موفقیت بلندمدت این برنامهها خواهد بود.
کیوانی ادامه داد: امیدوارم با اجرای دقیق این طرحها و حمایتهای لازم، نه تنها جمعیت زنیان پیرکوه تثبیت شود، بلکه به عنوان الگویی برای حفاظت از سایر گونههای در معرض خطر در اکوسیستم زاگرس مورد استفاده قرار گیرد.
به گزارش خبرنگار مهر، اجرای این برنامه حفاظتی جامع در منطقه تنگ صیاد میتواند نقطه عطفی در حفاظت از گونههای نادر گیاهی ایران باشد. با پایش دقیق و کنترل عوامل تهدید، امید است روند کاهش جمعیت زنیان پیرکوه متوقف شود و شرایط برای احیای طبیعی آن فراهم گردد.
همکاری بیندستگاهی و مشارکت فعال جوامع محلی، کلید موفقیت این طرح خواهد بود. تجربه این پروژه میتواند الگویی برای سایر مناطق حفاظتشده کشور باشد.رذخیرهسازی ژنتیکی و تکثیر حفاظتی به عنوان اقدامات پشتیبان، ضامن بقای این سرمایه ژنتیکی ارزشمند در برابر تهدیدهای آینده خواهند بود.
حفاظت از زنیان پیرکوه فراتر از یک اقدام محلی است و به پایداری کلی اکوسیستمهای زاگرس و حفظ میراث طبیعی کشور مرتبط میباشد. مسئولیت حفظ این گونه بر عهده همه آحاد جامعه، از مسئولان تا شهروندان، است، با ادامه اجرای مستمر برنامهها، پایش علمی و افزایش آگاهی عمومی، میتوان آینده روشنی برای این گونه نادر و سایر گونههای در خطر تصور کرد و تنوع زیستی غنی ایران را برای نسلهای آینده حفظ نمود.
آخرین دیدگاهها