برآوردها نشان میدهد حدود سهچهارم عفونتهای نوظهور انسانی در جهان، ریشه حیوانی دارند.
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، مدلسازی جهانی تازه نشان میدهد حدود 9.3 درصد از سطح خشکیهای جهان در وضعیت «آسیبپذیری بالا» نسبت به خطر شیوع بیماریهای خطرناک قرار دارد.
این کانونهای پرخطر عمدتاً در آمریکای لاتین و اقیانوسیه متمرکز شدهاند؛ مناطقی که پیشاپیش زیر فشار تغییرات اقلیمی و توسعه فشرده کاربری زمین قرار دارند. این پژوهش همچنین کشورهایی را مشخص میکند که بیشترین آسیبپذیری را در برابر شیوع بیماریها دارند و در عین حال، کمترین توان را برای شناسایی و مهار آنها در اختیار دارند.
پژوهشگران با بهرهگیری از یادگیری ماشین و دادههای ماهوارهای، نقشهای از بیماریهای مستعد همهگیری را در تقریباً تمامی کشورهای جهان ترسیم کردهاند. این مطالعه به سرپرستی آنجلا فانلی، اپیدمیولوژیست دامپزشکی در مرکز تحقیقات مشترک کمیسیون اروپا (JRC) انجام شده است. تمرکز پژوهشهای او بر تأثیر تغییرات محیطی ناشی از فعالیت انسان بر افزایش خطر همهگیریها و تضعیف توان کشورها برای واکنش مؤثر به بحرانهاست.
بر اساس نتایج این مدل، 6.3 درصد از خشکیهای جهان در رده «پرخطر» و 3 درصد دیگر در رده «بسیار پرخطر» طبقهبندی میشوند.
در عین حال، حدود 20 درصد از جمعیت جهان در مناطق با خطر متوسط زندگی میکنند و 3 درصد نیز در نواحی با خطر بالا یا بسیار بالا ساکناند.
تهدیدهای زئونوزی؛ بیماریهایی که از حیوان به انسان میرسند
بخش عمده بیماریهای نشاندادهشده در این نقشه، زئونوزی هستند؛ یعنی بیماریهایی که از حیوانات به انسان منتقل میشوند. برآوردها نشان میدهد حدود سهچهارم عفونتهای نوظهور انسانی در جهان، ریشه حیوانی دارند.
گسترش سکونتگاههای انسانی به جنگلها یا فعالیت بازارهای حیاتوحش، تماس انسان و حیوان را افزایش میدهد و احتمال «سرریز بیماری» را بالا میبرد؛ لحظهای که یک ویروس برای نخستین بار وارد بدن انسان میشود.
تمامی بیماریهای اولویتدار سازمان جهانی بهداشت که در این نقشه دیده میشوند، در فهرست کوتاهی از خطرناکترین تهدیدهای زئونوزی قرار دارند که بهطور مستمر رصد میشوند.
الگوهای اقلیمی و افزایش شیوع
گرمتر شدن هوا و آب، محدوده زیست حیوانات، حشرات و ویروسها را تغییر میدهد و جغرافیای بیماریهای عفونی را از نو ترسیم میکند. مدلسازی جدید نشان میدهد افزایش دما، بارندگیهای شدیدتر و خشکسالیهای عمیقتر همگی خطر شیوع بیماریها را تشدید میکنند.
پژوهشهای اخیر نیز ارتباط تغییرات اقلیمی با تغییر مسیرهای مهاجرت، چرخههای تولیدمثل و زیستگاهها را تأیید میکنند؛ تحولاتی که حیاتوحش را به انسان نزدیکتر میسازد. طولانیتر شدن فصلهای گرم به پشهها و کنههای ناقل بیماری امکان میدهد در مناطق تازهای زنده بمانند و بیماریهایی که زمانی صرفاً گرمسیری بودند، به عرضهای جغرافیایی بالاتر گسترش یابند.
نقش تعیینکننده کاربری زمین انسانی
تخریب جنگلها برای کشاورزی، راهسازی و معدنکاری، انسان را در تماس مستقیمتری با حیاتوحشی قرار میدهد که میتواند میزبان ویروسها و عوامل بیماریزای نوظهور باشد. تراکم بالای انسان و دام در سکونتگاههای فشرده و مزارع صنعتی نیز فرصت جهش و گسترش سریع ویروسها را افزایش میدهد.
همچنین کاهش تنوع زیستی، که به معنای از دست رفتن گونههای مختلف گیاهی و جانوری است، گاه به نفع گونههایی تمام میشود که ناقل عوامل بیماریزا هستند. در این مطالعه، تراکم جمعیت بهعنوان قویترین عامل محرک خطر شیوع بیماری شناخته شده؛ عاملی که حتی از تکتک مؤلفههای محیطزیستی نیز تأثیرگذارتر است.
آخرین دیدگاهها