سرپرست محیطزیست اصفهان از افزایش 41 درصدی کانونهای گردوغبار و تهدید 500 کیلومتری گاوخونی خبر داد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان ریزگرد، پدیدهای نامآشنا که در سالهای اخیر نفس ایرانیها به ویژه مردم اصفهان را تنگ کرده و تبدیل به جزء لاینفک زندگی روزمره ما شده؛ از طرفی تغییرات اقلیمی در کنار گسترش فعالیتهای انسانی، روند تحولات زیستمحیطی را تشدید کرده و این تغییرات در اصفهان نمود بیشتری دارد.
کاهش بارشهای برفی، تغییر الگوی نزولات جوی و افت منابع آب، به تدریج پوشش گیاهی مراتع و تنوع زیستی استان را تضعیف کرده و عرصههای بیشتری را در معرض شکلگیری و گسترش کانونهای گردوغبار قرار داده است.
در حال حاضر 3 میلیون و 200 هزار هکتار از عرصههای استان مستعد فرسایش بادی است و 14 کانون گردوغبار با مجموع مساحت حدود یک میلیون و 500 هزار هکتار در 12 شهرستان شناسایی شده؛ کانونهایی که از دشت سجزی و شرق اصفهان تا برخوار، ریگ جن، دق سرخ اردستان، بند ریگ کاشان و آران و بیدگل، کویر مصر و محدوده پیرامون گاوخونی امتداد دارند.
روند افزایش کانونهای بحرانی نیز زنگ خطر را به صدا درآورده است؛ مساحت این کانونها از یک میلیون و 92 هزار و 574 هکتار در سال 1389 به یک میلیون و 505 هزار و 978 هکتار در سال 1398 رسیده و همزمان، مناطق غبارخیز استان به حدود 2 میلیون و 740 هزار هکتار رسیدهاند؛ اعدادی که نشان میدهد مسئله گردوغبار در اصفهان دیگر محدود به یک یا چند نقطه نیست و ابعاد استانی پیدا کرده است.
در چنین شرایطی، سوال اصلی این است که چه عواملی کانونهای گردوغبار اصفهان را فعال کردهاند؟ سهم عوامل انسانی و تغییرات اقلیمی در گسترش این کانونها چقدر است و خشکی زایندهرود و گاوخونی چه نقشی در این روند دارند؟ به همین بهانه مریم کرمانی سرپرست اداره کل حفاظت محیط زیست استان گفتوگویی ترتیب دادهایم که در ادامه میخوانید:
مهمترین کانونهای داخلی گردوغبار استان اصفهان اکنون کدام مناطق هستند و چه وسعتی دارند؟
کرمانی:در سطح استان اصفهان 3 میلیون دویست هزار هکتار عرصههای بیابانی مستعد فرسایش بادی وجود دارد که در 12 شهرستان پراکندهاند. در استان 14 کانون گرد و غبار با مجموع مساحت یک میلیون و 500 هزار هکتار وجود دارد. مهمترین کانونهای گرد و غبار در استان اصفهان شامل دشت سجزی در شرق اصفهان، بخشی از دشت برخوار، مجموعه عظیم ریگ جن در شمال انارک نائین، پهنه دق سرخ در اردستان، بند ریگ در کاشان و آران و بیدگل، کویر مصر در خور و بیابانک و بیابانهای مجاور تالاب گاوخونی در شهرستانهای ورزنه و جرقوئیه میباشند.
در سالهای اخیر وسعت کانونهای بحرانی گردوغبار چه میزان افزایش یافته است؟
کرمانی:در سالهای اخیر وسعت کانونهای بحرانی گرد و غبار در استان اصفهان افزایش یافته است بهطوریکه مساحت کانونهای بحرانی در سال 1389 مقدار 1092574 هکتار بوده که در سال 1398 این سطح به 1505978 هکتار افزایش یافته است.
مهمترین دلایل گسترش کانونهای گرد و غبار در شرق اصفهان چیست؛ خشکسالی، برداشت بیرویه آب، تغییر کاربری اراضی یا عوامل دیگر؟
کرمانی:در گسترش بیابانها و عرصههای غبارخیز عوامل مختلف طبیعی و انسانی با وزن و شدت متفاوت دخیل بوده و در اکثر نقاط این عوامل حالت همبیشی و تجمعی دارند. در استان اصفهان، مهمترین دلیل گسترش کانون گرد و غبار در استان اصفهان، تغییر اقلیم، خشکسالیهای شدید و به تبع تضعیف پوشش گیاهی و نیز نوع جنس، بافت و ساختار طبیعی خاک است که آن را مستعد توسعه بیابان و گسترش کانونهای بحرانی گرد و غبار مینماید.
از طرفی عوامل انسانی نیز بسیار مهم است و در روند توسعه، نقش عوامل انسانی متأسفانه بسیار فزاینده است. که میتوان به برداشت بیرویه آب و تخلیه آبخوان و به تبع خشکی خاک و از دست رفتن پوشش گیاهی، عدم تخصیص و تأمین حقابههای محیط زیستی پایداری جریان زایندهرود و تالاب بینالمللی گاوخونی طی سه دهه اخیر و خشک شدن پهنه وسیع گاوخونی، چرای بیرویه دام و تخریب پوشش گیاهی و خاک، غبارخیزی فعالیتهای معدنی و برخی واحدهای صنعتی، بوتهکنی و بویژه برداشت غیر مجاز چوب از تاغزارها میباشد.
یکی از مهمترین عوامل توسعه کانونهای گرد و غبار در شرق اصفهان، عدم تأمین حقابههای محیط زیستی و خشکی زایندهرود و تالاب گاوخونی است که استمرار این وضعیت به شدت موجب بیابانزایی میگردد. عدم تأمین حقابههای کشاورزی و در نتیجه رها شدن بسیاری از اراضی کشاورزی و تبدیل شدن آن به کانونهای محلی گرد و غبار در درجه بعدی است. همچنین برداشت گچ و خاک و نیز آلایندگی شدید کورههای گچ و آجر نیز در این زمینه دخیل میباشند.
آخرین دیدگاهها