اصفهان – ایرنا – سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با تاکید بر ضرورت احیای تالاب بینالمللی گاوخونی، گفت: تداوم خشکی زایندهرود و این تالاب، پیامدهای گستردهای از جمله تشدید فرونشست زمین، گسترش کانونهای گرد و غبار و تهدید سلامت عمومی را به دنبال داشته و تحقق حقابه محیطزیستی، نیازمند مدیریت یکپارچه حوضه آبریز زایندهرود است.
به گزارش ایرنا، مریم کرمانی عصر چهارشنبه در نشست کارگروه هماهنگی و مدیریت تالاب های استان اصفهان اظهار کرد: این استان دارای سه پهنه تالابی مهم شامل تالاب بینالمللی گاوخونی، تالاب صالحآباد گلپایگان و بخشی از دریاچه نمک است که هر یک از آنها از نظر زیستمحیطی و اکولوژیک جایگاه ویژهای دارند.
وی افزود: تالاب بینالمللی گاوخونی با وسعت حدود ۴۷ هزار هکتار، بزرگترین تالاب بسته فلات مرکزی ایران به شمار میرود و به دلیل قرار گرفتن در مسیر کریدور مهاجرت پرندگان، از ارزش جهانی برخوردار است؛ به گونهای که در سال ۱۴۰۳ نیز در زمره مناطق حفاظت شده قرار گرفت.
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان ادامه داد: بر اساس مطالعات انجام شده، نیاز آبی سالانه این تالاب ۱۷۶ میلیون مترمکعب تعیین شده است؛ رقمی که برای حفظ کارکردهای زیستمحیطی آن ضروری محسوب میشود.
کرمانی با اشاره به وضعیت تالاب صالحآباد گلپایگان گفت: توسعه کشاورزی، ایجاد زهکشهای متعدد و برداشتهای بیرویه از منابع آب طی دهههای گذشته موجب قطع ارتباط طبیعی این تالاب با آبخوان منطقه شده و در نتیجه، این پهنه ارزشمند به کانون گرد و غبار تبدیل شده است.
وی همچنین به دریاچه نمک اشاره کرد و افزود: این پهنه طبیعی حدود ۱۸۰ هزار هکتار وسعت دارد که ۴۳ درصد آن در استان اصفهان، ۳۲ درصد در استان قم و ۲۵ درصد نیز در استان سمنان واقع شده است.
نقش راهبردی تالابها در امنیت زیستمحیطی کشور
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با تشریح کارکردهای تالابها اظهار کرد: تالابهای بینالمللی افزون بر حفظ تنوع زیستی، در افزایش تابآوری اکولوژیک، کنترل گرد و غبار، تعدیل اقلیم، تغذیه آبخوانها، توسعه گردشگری طبیعی و پایداری زیستبومهای منطقه نقش تعیینکنندهای دارند.
وی افزود: در سالهایی که حقابه تالاب تأمین میشد، حدود ۳۰ هزار قطعه پرنده مهاجر زمستانگذر از این زیستگاه استفاده میکردند و گاوخونی یکی از مهمترین ایستگاههای مهاجرت پرندگان در کشور به شمار میرفت.
کرمانی یادآور شد: این تالاب به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، از سال ۱۹۷۵ میلادی در فهرست تالابهای بینالمللی کنوانسیون رامسر ثبت شده و از قدیمیترین تالابهای ثبت شده کشور محسوب میشود.
وی با اشاره به تصویب قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالابهای کشور در سال ۱۳۹۶ گفت: در سال ۱۴۰۴ نیز رئیسجمهور بر ضرورت توجه ویژه استانداران استانهای دارای تالاب به وضعیت این زیستبومهای ارزشمند تأکید کرد و در ادامه، سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل کارگروههای استانی متناظر با ستاد ملی مدیریت تالابها را ابلاغ کرد.
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با اشاره به اسناد قانونی موجود افزود: ماده ۳۸ قانون برنامه هفتم پیشرفت و همچنین آییننامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیرقابل جبران تالابها، وزارت نیرو را مکلف کرده است پس از تأمین آب شرب، حقابه زیستمحیطی تالابها را با کمیت و کیفیت مناسب تأمین کند.
خشکی زایندهرود؛ عامل تشدید فرونشست و ریزگردها
کرمانی با بیان اینکه تداوم خشکی زایندهرود آثار گستردهای بر محیط زیست استان بر جای گذاشته است، گفت: افزایش روند بیابانزایی، گسترش کانونهای گرد و غبار و تشدید فرونشست زمین از مهمترین پیامدهای این وضعیت به شمار میرود.
وی افزود: اصفهان تنها کلانشهر کشور است که با پدیده فرونشست زمین در محدوده شهری مواجه است و یکی از عوامل اصلی این وضعیت، خشک شدن زایندهرود و کاهش تغذیه طبیعی سفرههای آب زیرزمینی است.
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان اظهار کرد: تصاویر و پایشهای انجام شده نشان میدهد تالاب گاوخونی که در دهه ۷۰ از آب قابل توجهی برخوردار بود، اکنون تقریباً به طور کامل خشک شده و آخرین بررسیها نیز این شرایط را تأیید میکند.
وی با اشاره به مطالعات دانشگاهی انجام شده درباره وضعیت تالاب افزود: نتایج این پژوهشها نشان میدهد رسوبات ریزدانه بستر تالاب، قابلیت بالایی برای انتشار در هوا دارند و در صورت تداوم خشکی، سلامت عمومی و کیفیت هوا را با تهدید جدی مواجه خواهند کرد.
کرمانی ادامه داد: برنامه جامع مدیریت تالاب گاوخونی با مشارکت دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، سازمانهای مردمنهاد و جوامع محلی تدوین و در سال ۱۳۹۸ به تصویب شورای برنامهریزی استان رسید که در قالب ۱۳۲ اقدام، اهدافی همچون توسعه معیشت پایدار، حفاظت از تنوع زیستی، ارتقای آگاهی عمومی و بهبود نظام مدیریت تالاب را دنبال میکرد.
احیای تالاب در گرو تأمین حقابه و همافزایی بین استانی
وی گفت: اگرچه اجرای کامل این برنامه به دلیل همراهی نکردن برخی استانهای بالادست به نتیجه نهایی نرسید، اما مطالعات آن همچنان مبنای برنامهریزیهای احیای تالاب محسوب میشود.
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان افزود: بر اساس مطالعات انجام شده، برای حفظ شرایط حداقلی تالاب در سالهای خشک نیز دستکم ۸۰ میلیون مترمکعب آب مورد نیاز است تا از تبدیل کامل بستر تالاب به منبع تولید ریزگرد جلوگیری شود.
کرمانی با اشاره به برگزاری بیش از ۱۰۰ نشست کارشناسی طی سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ درباره تعیین تکلیف حوضه زایندهرود اظهار کرد: جمعبندی این جلسات بر ضرورت برقراری جریان دائمی زایندهرود و تأمین حقابه محیطزیستی تأکید داشته است.
وی ادامه داد: در سالهای اخیر اقداماتی از جمله ثبت ورزنه به عنوان دومین شهر تالابی جهان، صدور اسناد تکبرگی سه عرصه تالابی استان به نام سازمان حفاظت محیط زیست، اجرای طرحهای پایش آنلاین، ایجاد ایستگاه هیدرومتری، لایروبی و ساماندهی بیش از ۷۰ کیلومتر از مسیرهای مرتبط با تالاب، توسعه برنامههای آموزشی و اجرای پروژههای پایش زیستمحیطی در دستور کار قرار گرفته است.
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با تأکید بر ضرورت مدیریت یکپارچه منابع آب گفت: اختصاص حقابه محیطزیستی در جدول منابع و مصارف آب، جلوگیری از هرگونه بارگذاری جدید در حوضه زایندهرود، تسریع در اجرای طرحهای تأمین منابع آب و تقویت همکاریهای بینبخشی و بیناستانی از مهمترین الزامات احیای زایندهرود و تالاب گاوخونی است.
وی همچنین خواستار حضور نمایندگان سازمانهای مردمنهاد محیط زیستی در نشستهای مرتبط با مدیریت منابع آب شد و افزود: مشارکت این تشکلها در کنار سایر ذینفعان میتواند به تقویت تصمیمگیریهای کارشناسی و افزایش مطالبهگری عمومی برای احیای زایندهرود و تالاب گاوخونی کمک کند.
آخرین دیدگاهها