رودخانههای خوزستان سالهاست قربانی صید غیرمجاز با الکتروشوک هستند روشی مخرب که حیات آبزیان و تعادل اکوسیستمهای آبی را بهشدت تهدید میکند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش – رودخانههای خوزستان از جمله کارون، کرخه، دز، جراحی و بهمنشیر، سالهاست که علاوه بر تأمین آب، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی، معیشت صیادان و امنیت غذایی منطقه ایفا میکنند اما در سالهای اخیر، یکی از مخربترین شیوههای صید غیرمجاز، حیات این اکوسیستمهای ارزشمند را بیش از هر زمان دیگری تهدید کرده است.
الکتروشوک روشی غیرقانونی است که در آن جریان برق به وسیله دستگاههای مخصوص یا دستساز وارد آب میشود. این جریان الکتریکی موجب بیحسی، فلج یا مرگ ماهیان شده و صید آنها را آسان میکند، اما واقعیت این است که قربانیان این روش تنها ماهیان قابل صید نیستند.
برق وارد شده به آب، تمامی موجودات زنده اطراف را تحت تأثیر قرار میدهد؛ از بچهماهیها و تخم ماهیان گرفته تا سختپوستان، دوزیستان و حتی گونههای در معرض خطر. در چنین شرایطی، بسیاری از آبزیان پیش از آنکه فرصت تولیدمثل پیدا کنند از بین میروند و نسلهای آینده نیز نابود میشوند.
قاتلان خاموش ماهیان؛ الکتروشوک چگونه جان رودخانههای خوزستان را میگیرد؟
رئیس اداره حفاظت محیط زیست خوزستان با هشدار نسبت به گسترش صید غیرمجاز با استفاده از دستگاههای الکتروشوک، این شیوه را یکی از مخربترین روشهای صید آبزیان دانست و تأکید کرد: یگان حفاظت محیط زیست با متخلفان بدون اغماض برخورد قانونی خواهد کرد.
وی با بیان اینکه برخی سودجویان برای صید ماهی از دستگاههای تولیدکننده شوک الکتریکی استفاده میکنند، اظهار کرد: این روش غیرقانونی با انتقال جریان برق به آب، موجب بیهوشی یا مرگ انواع ماهیان و دیگر موجودات آبزی میشود و خسارتهای جبرانناپذیری به چرخه طبیعی حیات رودخانهها وارد میکند.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست خوزستان افزود: استفاده از الکتروشوک تنها به صید گونههای هدف محدود نمیشود، بلکه تخم، لارو و بچهماهیها، آبزیان غیرقابل صید و حتی سایر موجودات زنده زیستگاههای آبی را نیز از بین میبرد و در نتیجه، تعادل اکولوژیکی رودخانهها و تالابها را به شدت بر هم میزند.
وی با تأکید بر اینکه حفاظت از ذخایر آبزی، صیانت از منابع طبیعی و حفظ تنوع زیستی از اولویتهای سازمان حفاظت محیط زیست است، گفت: گشتهای یگان حفاظت محیط زیست بهصورت مستمر در رودخانهها و مناطق مستعد صید غیرمجاز حضور دارند و هرگونه استفاده از تجهیزات الکتروشوک، ادوات غیرمجاز و روشهای مخرب صید را رصد میکنند.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست خوزستان از شهروندان، صیادان قانونمند و دوستداران محیط زیست نیز خواست در صورت مشاهده هرگونه صید غیرمجاز با استفاده از الکتروشوک یا سایر روشهای غیرقانونی، موضوع را در سریعترین زمان ممکن به اداره حفاظت محیط زیست یا یگان حفاظت اطلاع دهند تا از تخریب بیشتر زیستبومهای آبی جلوگیری شود.
وی در پایان تأکید کرد: حفاظت از رودخانهها و ذخایر ارزشمند آبزیان، مسئولیتی همگانی است و برخورد قاطع با متخلفان با هدف حفظ حقوق نسلهای آینده و جلوگیری از نابودی سرمایههای طبیعی منطقه ادامه خواهد داشت.
کارشناسان محیط زیست معتقدند استفاده از الکتروشوک، برخلاف روشهای متعارف صید، هیچگونه انتخابی میان گونهها و اندازه ماهیان قائل نیست. ماهیان مولد، بچهماهیها و گونههای نادر همگی در معرض شوک قرار میگیرند و بسیاری از آنها حتی اگر زنده بمانند، دچار آسیبهای داخلی و اختلال در تولیدمثل میشوند.
تکرار این روند در بلندمدت باعث کاهش شدید جمعیت ماهیان بومی، برهم خوردن زنجیره غذایی و افت چشمگیر ذخایر آبزی خواهد شد؛ مسئلهای که در نهایت، معیشت صیادان قانونمند را نیز با خطر جدی مواجه میکند.
رودخانه تنها محل زندگی ماهی نیست، بلکه مجموعهای از گیاهان، آبزیان، پرندگان و جانوران وابسته به یکدیگر را در خود جای داده است. حذف ناگهانی بخش بزرگی از آبزیان، تعادل طبیعی این چرخه را بر هم میزند.
در خوزستان که تالاب هورالعظیم، شادگان و رودخانههای بزرگ آن از مهمترین زیستگاههای آبی کشور محسوب میشوند، ادامه این روند میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به تنوع زیستی وارد کند.
سود کوتاهمدت، خسارت بلندمدت
اگرچه برخی صیادان متخلف، استفاده از الکتروشوک را راهی برای افزایش سریع صید میدانند، اما این سود کوتاهمدت به بهای نابودی منابعی به دست میآید که هزاران خانواده به آن وابسته هستند.
وقتی ذخایر آبزی کاهش یابد، صیادان مجاز نیز با افت درآمد روبهرو میشوند و بازار ماهی بومی استان آسیب میبیند. در واقع، صید غیرمجاز نه تنها محیط زیست، بلکه اقتصاد محلی را نیز هدف قرار میدهد.
یکی دیگر از ابعاد کمتر دیدهشده این تخلف، خطر جانی استفادهکنندگان از دستگاههای الکتروشوک است. این تجهیزات که اغلب به صورت غیراستاندارد ساخته یا دستکاری میشوند، در محیط مرطوب رودخانه میتوانند موجب برقگرفتگی و حتی مرگ فرد استفادهکننده شوند.
براساس قوانین حفاظت و بهرهبرداری از منابع آبزی و مقررات سازمان حفاظت محیط زیست، استفاده از تجهیزات برقی، مواد منفجره، سموم و سایر روشهای مخرب برای صید آبزیان ممنوع است و با متخلفان برخورد قانونی صورت میگیرد. یگان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاههای مسئول نیز بهطور مستمر رودخانهها و تالابهای استان را پایش کرده و با صیادان متخلف برخورد میکنند.
مبارزه با صید غیرمجاز تنها بر عهده دستگاههای نظارتی نیست. مشارکت مردم، صیادان قانونمند و جوامع محلی نقش تعیینکنندهای در حفاظت از رودخانهها دارد. گزارش بهموقع تخلفات، پرهیز از خرید ماهی حاصل از صید غیرمجاز و فرهنگسازی درباره پیامدهای استفاده از الکتروشوک، میتواند به کاهش این پدیده کمک کند.
رودخانههای خوزستان میراث طبیعی نسلهای گذشته و سرمایه نسلهای آینده هستند. نابودی آنها تنها به معنای کاهش تعداد ماهیان نیست، بلکه از دست رفتن بخشی از هویت طبیعی، اقتصادی و زیستمحیطی استان است.
صیادانی که امروز با الکتروشوک، صیدی آسانتر را انتخاب میکنند، در واقع فردای رودخانهها را قربانی منفعتی زودگذر میکنند. حفاظت از این منابع ارزشمند نیازمند اجرای قاطع قانون، افزایش آگاهی عمومی و همراهی همه مردم است؛ زیرا اگر رودخانهها زنده بمانند، زندگی نیز در کنار آنها جریان خواهد داشت.
آخرین دیدگاهها