سوزاندن کاه و کلش امنیت غذایی و محیط زیست را تهدید می‌کند

شهرکرد- ایرنا- رییس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با هشدار نسبت به پیامدهای گسترده آتش زدن کاه و کلش مزارع گفت: سوزاندن کاه و کلش، تهدیدی خاموش برای امنیت غذایی، حاصلخیزی خاک و محیط‌زیست به شمار می‌رود.

به گزارش ایرنا، بقایای گیاهی سرمایه‌ای ارزشمند برای نسل امروز و فردا است و حفاظت از آن، مسوولیتی ملی در مسیر تحقق امنیت غذایی، صیانت از منابع‌طبیعی و توسعه پایدار کشور به‌شمار می‌رود.

سوزاندن بقایای گیاهی علاوه‌بر خسارت‌های فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی، مغایر قوانین حفاظت از محیط‌زیست و منابع‌طبیعی است و متخلفان مشمول برخورد قانونی می‌شوند.

حسین بهرامی روز یکشنبه در خصوص مخاطره‌های سوزاندن کاه و کلش در مزرعه‌ها گفت: این اقدام یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب منابع پایه تولید در بخش کشاورزی است.

وی افزود: بقایای گیاهی نه‌تنها ضایعات نیست، بلکه سرمایه‌ای ارزشمند برای حفظ حاصلخیزی خاک، افزایش تولید پایدار، بهبود کیفیت محیط‌زیست و تقویت امنیت غذایی کشور است.

بهرامی تصریح کرد: پس از برداشت غلات، برخی بهره‌برداران به اشتباه برای آماده‌سازی سریع زمین اقدام به سوزاندن بقایای گیاهی می‌کنند که این اقدام اگر چه در نگاه نخست راهکاری ساده و کم‌هزینه به‌نظر می‌رسد، اما در واقع خسارت‌هایی عمیق و ماندگار بر منابع طبیعی، اقتصاد کشاورزی و سلامت جامعه برجای می‌گذارد؛ خسارت‌هایی که جبران آن‌ها مستلزم صرف زمان، هزینه و منابع فراوان خواهد بود.

وی کاه و کلش را بخش مهمی از چرخه طبیعی حاصلخیزی خاک دانست و یادآور شد: این بقایا با تجزیه تدریجی، مواد آلی ارزشمند را به خاک بازمی‌گردانند، فعالیت زیستی خاک را افزایش می‌دهند و باعث بهبود ساختار فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک خواهند شد، پس وقتی این بقایا سوزانده شود، بخش قابل‌توجهی از سرمایه طبیعی خاک در مدت کوتاهی از بین می‌رود.

رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری اظهار داشت: تحقیقات علمی نشان می‌دهد سوزاندن کاه و کلش باعث نابودی مواد آلی خاک، کاهش جمعیت باکتری‌ها، قارچ‌ها و سایر میکروارگانیسم‌های مفید، از بین رفتن کرم‌های خاکی و دیگر جانداران سودمند، تخریب ساختمان خاک، کاهش تخلخل و نفوذپذیری، اُفت ظرفیت نگهداری آب و در نهایت افزایش فرسایش بادی و آبی می‌شود.

وی گفت: این فرآیند به مرور زمان کیفیت خاک را کاهش می‌دهد و توان تولیدی زمین‌های کشاورزی را با اُفت محسوسی مواجه می‌کند.

بهرامی یکی دیگر از پیامدهای مهم این اقدام، از بین رفتن عناصر غذایی ارزشمند موجود در بقایای گیاهی اعلام و تاکید کرد: در جریان آتش‌سوزی، بخش عمده نیتروژن و گوگرد و بخشی از فسفر و پتاسیم موجود در بقایا از بین می‌رود و کشاورزان برای جبران این خسارت ناچار به مصرف بیشتر کودهای شیمیایی خواهند شد که علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، آثار نامطلوبی بر محیط‌زیست بر جای می‌گذارد.

وی با تأکید بر نقش بقایای گیاهی در مدیریت رطوبت خاک افزود: باقی‌ماندن کاه و کلش بر سطح زمین یا اختلاط آن با خاک، باعث کاهش تبخیر، حفظ رطوبت، تعدیل دمای خاک و افزایش مقاومت مزارع در برابر تنش‌های گرمایی و خشکسالی می‌شود.

رییس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: در شرایطی که کشور با محدودیت منابع آب و تغییرات اقلیمی مواجه است، حفظ این سرمایه طبیعی ضرورتی انکارناپذیر به‌شمار می‌رود.

وی پیامدهای زیست‌محیطی سوزاندن بقایای گیاهی را بسیار گسترده دانست و یادآور شد: انتشار حجم قابل‌توجهی از دود، ذرات معلق و گازهای گلخانه‌ای، کاهش کیفیت هوا، تشدید تغییرات اقلیمی، افزایش بیماری‌های تنفسی و قلبی، کاهش دید افقی و افزایش احتمال وقوع تصادف‌های جاده‌ای از جمله آثار مستقیم این اقدام است که سلامت عمومی جامعه را تهدید می‌کند.

بهرامی اظهار داشت: آتش زدن مزارع علاوه‌بر خسارت به خاک، باعث نابودی زیستگاه پرندگان، حشرات گرده‌افشان، دشمنان طبیعی آفات و سایر گونه‌های مفید می‌شود و تعادل اکولوژیک مزارع را بر هم می‌زند.

وی گفت: همچنین در بسیاری از موارد، آتش از کنترل خارج می‌شود، به باغ‌ها، مراتع، جنگل‌ها، خطوط انتقال برق، تأسیسات و حتی واحدهای مسکونی سرایت می‌کند و خسارت‌های سنگینی به‌همراه دارد.

رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری به ضرورت توسعه کشاورزی حفاظتی اشاره و تاکید کرد: امروز در بسیاری از کشورهای پیشرفته، مدیریت بقایای گیاهی یکی از ارکان اصلی کشاورزی پایدار به‌شمار می‌رود.

وی افزود: خُرد کردن و برگرداندن کاه و کلش به خاک، تولید کمپوست، استفاده از بقایا در تولید کود آلی، بهره‌گیری از آن به‌عنوان مالچ برای کاهش تبخیر، استفاده در خوراک دام در شرایط مناسب، تولید بستر پرورش قارچ خوراکی، صنایع سلولزی و تولید انرژی زیستی از مهم‌ترین روش‌های علمی و اقتصادی بهره‌برداری از بقایای گیاهی است

بهرامی تصریح کرد: توسعه مکانیزاسیون کشاورزی و استفاده از ادوات مدیریت بقایای گیاهی، علاوه‌بر حفظ سلامت خاک، باعث کاهش هزینه‌های تولید، افزایش بهره‌وری آب، بهبود عملکرد محصولات و تقویت پایداری نظام‌های تولید کشاورزی می‌شود.

وی با قدردانی از کشاورزان پیشرو در زمینه اشتفاده از روش‌های علمی مدیریت بقایای گیاهی یادآور شد: از تمامی بهره‌برداران درخواست می‌شود از سوزاندن کاه و کلش به‌طور جدی خودداری کنند زیرا حفظ خاک، حفظ آینده کشاورزی است.

به گزارش ایرنا، سالانه ۲ میلیون تن محصولات کشاورزی به ارزش ۷۰۰ هزار میلیارد ریال در چهارمحال و بختیاری تولید و روانه بازار مصرف داخلی و خارجی می‌شود.

از این میزان ۲۶۱ هزار تن محصولات باغی و یک میلیون و ۲۷۰ هزار تن تولیدات زراعی به ارزش ۴۲۰ هزار میلیارد ریال است.

چهارمحال و بختیاری ۱۲ شهرستان با بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد.