فعالیت برخی کارخانهها و کارگاههای سنگشکن در صیدون به ویژه در حوزه مدیریت پساب و پسماندهای صنعتی، نگرانیهای فزایندهای را در میان ساکنان محلی، فعالان محیط زیست و کارشناسان منابع طبیعی ایجاد کرده است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاکمنش – در سالهای اخیر توسعه فعالیتهای معدنی و واحدهای سنگشکن در مناطق مختلف کشور، علاوه بر ایجاد فرصتهای اقتصادی و اشتغال، چالشهای جدی زیستمحیطی نیز به همراه داشته است. منطقه صیدون در شمال شرق خوزستان نیز از این قاعده مستثنی نیست. فعالیت برخی کارخانهها و کارگاههای سنگشکن در این منطقه، به ویژه در حوزه مدیریت پساب و پسماندهای صنعتی، نگرانیهای فزایندهای را در میان ساکنان محلی، فعالان محیط زیست و کارشناسان منابع طبیعی ایجاد کرده است.
پساب تولید شده در واحدهای سنگشکن عمدتاً حاصل شستوشوی مصالح معدنی، شن و ماسه و فرآیندهای جداسازی مواد است. این پسابها معمولاً حاوی حجم بالایی از ذرات معلق، گل و لای، رسوبات معدنی و گاه مواد شیمیایی مورد استفاده در فرآیندهای صنعتی هستند. در صورتی که این پسابها بدون تصفیه مناسب وارد محیط طبیعی شوند، میتوانند خسارتهای جبرانناپذیری به منابع آب، خاک و پوشش گیاهی وارد کنند. بررسیهای زیستمحیطی در کشور نشان داده است که تخلیه پساب گلآلود سنگشکنها به رودخانهها و مجاری آبی موجب افزایش رسوبگذاری، کاهش کیفیت آب و اختلال در زیستگاههای آبی میشود.
منطقه صیدون به دلیل برخورداری از اراضی کشاورزی، منابع آب سطحی و زیرزمینی و همچنین تنوع زیستی ارزشمند، نیازمند حفاظت ویژه است. ورود مداوم پسابهای صنعتی به بستر رودخانهها و مسیلها میتواند سبب انسداد مسیرهای طبیعی آب، کاهش نفوذپذیری خاک و آسیب به اراضی کشاورزی شود. از سوی دیگر، تجمع ذرات ریز معدنی در خاک باعث کاهش حاصلخیزی زمین و تهدید معیشت کشاورزان منطقه خواهد شد.
یکی دیگر از پیامدهای نگرانکننده فعالیت سنگشکنها، انتشار گرد و غبار ناشی از فرآوری سنگ و انباشت باطلههاست. این ذرات معلق علاوه بر کاهش کیفیت هوا، سلامت ساکنان مناطق اطراف را نیز تهدید میکنند. بیماریهای تنفسی، حساسیتهای پوستی و مشکلات چشمی از جمله عوارضی است که در بسیاری از مناطق دارای صنایع معدنی گزارش شده است. کارشناسان محیط زیست همواره بر ضرورت رعایت فاصله ایمن واحدهای سنگشکن از مناطق مسکونی و منابع طبیعی تأکید کردهاند.
ورود دستگاه قضایی به پرونده آلودگی سنگشکنهای صیدون
در پی گزارشات مردمی و گلایه اهالی روستای پایین دست صیدون از عدم دفع صحیح پسآبهای کارخانههای سنگ شکن و رها سازی آن در زمینهای زراعی آنان و نیز
آلودگی هوای ناشی از عدم نصب و فعالیت آبپاش روی نوار نقاله، رئیس دادگاه عمومی این بخش، از کارخانههای مذکور بازدید کرد.
رئیس نمایندگی محیط زیست شهرستان صیدون و رئیس کلانتری ۱۱ نیز در این بازدید، رئیس دادگاه را همراهی میکردند.
سعید عوض پور، در این بازدیدها ضمن بررسی موضوع و نقایص مشاهده شده و صدور دستورات مقتضی برای رفع نقایص، خصوصاً در مورد احداث حوضچههای دفع و بازآوری پسابها، نصب و فعال سازی آبپاش و درختکاری محوطه، بر لزوم حفاظت از محیط زیست پیرامونی اعم از آب، خاک و هوا تاکید کرد.
همچنین رئیس دادگاه عمومی بخش صیدون در راستای حمایت از واحدهای تولیدی و اشتغال، از مشکلات و موانع تولید این کارخانهها مطلع و برای رفع مشکلات آنها قول مساعدت داد.
نکته مهم آن است که قانون، واحدهای صنعتی را موظف به مدیریت اصولی پساب و جلوگیری از ورود آلایندهها به محیط زیست کرده است. احداث حوضچههای رسوبگیر، بازچرخانی آب مصرفی، استفاده از سامانههای تصفیه و پایش مستمر کیفیت پساب از جمله راهکارهایی است که میتواند اثرات مخرب این فعالیتها را به حداقل برساند. بر اساس ضوابط محیط زیستی، کارگاههای سنگشکن موظف به تصفیه پساب و جلوگیری از تخلیه مستقیم آن به منابع آبی هستند.
امروز حفاظت از محیط زیست دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای توسعه پایدار است. اگرچه فعالیتهای معدنی میتوانند در رونق اقتصادی مناطق محروم نقشآفرین باشند، اما این توسعه نباید به بهای نابودی منابع طبیعی، آلودگی آب و خاک و تهدید سلامت مردم تمام شود. انتظار میرود دستگاههای نظارتی، اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان، شرکت آب منطقهای و سایر نهادهای مسئول با پایش دقیق وضعیت سنگشکنهای منطقه صیدون، نسبت به کنترل پسابها و جلوگیری از هرگونه آلودگی احتمالی اقدام کنند.
تجربه نشان داده است که هزینه پیشگیری از آلودگی بسیار کمتر از هزینه جبران خسارتهای زیستمحیطی است. حفظ منابع طبیعی صیدون، حفاظت از حق نسلهای آینده و تضمین سلامت شهروندان، مسئولیتی است که همه دستگاهها و بهرهبرداران صنعتی باید آن را جدی بگیرند.
آخرین دیدگاهها