تهران- ایرنا- بیش از دو دهه و شاید بیشتر از این سالها است که ساکنان اطراف بیمارستان ضیائیان در محله فلاح منطقه ۱۷ تهران از بوی تعفن ناشی از تصفیهخانه این مرکز درمانی گلایه دارند؛ مشکلی که به گفته اهالی با وجود پیگیریهای مکرر و تغییر چند دولت همچنان ادامه دارد و در این میان برخی مسئولان نیز اعلام کردهاند در شرایط فعلی اقدام مؤثری برای رفع کامل آن ممکن نیست و اهالی ناچارند با وضعیت موجود کنار بیایند.
به گزارش خبرنگار ایرنا از تهران، بیمارستان ضیائیان وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران بیمارستانی در جنوب غرب در منطقه ۱۷ تهران و محله فلاح واقع شده؛ جایی که به گفته ساکنان، پیش از ساخت این مرکز درمانی خانههای مسکونی آنچنانی در اطراف بیمارستان قرار نداشت اما در سالهای بعد با تبدیل این بافت به آپارتمانهای مسکونی، جمعیت ساکن در مجاورت بیمارستان افزایش یافت. با این حال بیش از دو دهه است که همسایههای این بیمارستان میگویند از بوی تعفن ناشی از تصفیهخانه آن رنج میبرند و با وجود شکایت و پیگیریهای مکرر در دولت های مختلف این مشکل حل نشده است.
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) که اسفند سال ۱۳۹۴ نیز در پی شکایتهای مردمی گزارشی با عنوان «اخطار زیست محیطی به یکی از بیمارستان های جنوب تهران/ برخورد قضائی با بیمارستان های متخلف» درباره بوی آزاردهنده این بیمارستان منتشر کرده بود اکنون پس از گذشت ۱۱ سال و در پی درخواست دوباره همسایهها برای پیگیری این مشکل حلنشده، بار دیگر به موضوع ورود کرده است؛ ساکنانی که میگویند با وجود وعدههای پیشین و حتی اخطارهای زیستمحیطی، بوی تعفن همچنان در برخی روزها در خانههایشان میپیچد و زندگی آنها را تحت تاثیر قرار میدهد.
یکی از ساکنان قدیمی این ساختمان که بازنشسته بیمارستان آبان تهران است، میگوید: خودم ۳۵ سال در بیمارستان به مردم خدمت کردم و خوب میدانم تصفیه خانه بیمارستان باید چگونه کار کند تا باعث آزار و اذیت ساکنان اطراف مراکز درمانی نشود. در بیش از ۲۰ سالی که در اینجا زندگی میکنم بارها به بیمارستان مراجعه کردهام و شکایت کردهام. حتی اخطار زیستمحیطی هم گرفتهاند اما هر بار ما را با وعدههای مختلف سرگرم کردند. طول جنگ بدترین دوران ما بود زیرا خیلیها از شهر خارج شده بودند و به شهرهای خودشان رفته بودند، من چون تهرانی هستم و جایی برای رفتن نداشتم همراه خانواده در زادگاهم در منطقه فلاح ماندم. در همان روزهای پر استرس جنگ، بوی تعفن بیمارستان رها شده بود و با وجود روزهدار بودنمان این بو یکسره میآمد و قطع نمیشد. چند بار هم به بیمارستان رفتم اما کسی پاسخگو نبود. خودم جراحی قلب باز کردهام حالم بسیار بد میشد، نفسم میگرفت، حالت تهوع امانمان را بریده بود خلاصه تمام اعضای خانوادهام در کنار صداهای مهیب بمباران باید بوی تعفن را هم تحمل میکردند نه می توانستیم افطار کنیم یا شام بخوریم و نه میتوانستیم استراحت کنیم. مگر میشود خانهای که باید پناه و محل استراحت باشد به مکانی متعفن تبدیل شود.
آیا مسئولان میتوانند در خانه متعفن زندگی کنند؟
این ساکن محله میگوید: اخیرا که دوباره پیگیری کردم، مسئولان بیمارستان گفتند باید فن بگذاریم تا بوی تعفن به حیاط خانه شما که مشرف است نیاید اما باید امضا کنید که از صدای ایجاد شده شکایت نداشته باشید. به نظر حرف غیرکارشناسی بود و بیشتر برای این بود که ما را از سر خود باز کنند. احترام موی سفید من را هم نگه نداشتند؛ با پادرد و ناراحتی قلبی بارها رفتم و آمدم و از پله های بیمارستان بالا و پایین رفتم اما کاری نکردند. سئوال من این است آیا تک تک همانهایی که اسم خود را مسئول گذاشتهاند میتوانند خود را جای مردم بگذارند، یک روز بیایند در خانه من زندگی کنند از آنها پذیرایی میکنم مثل فرزندانم اما میخواهم ببینم چقدر میتوانند دوام بیاورند. این یک واقعیت است که سواره از حال پیاده خبر ندارد.
این شهروند که در طبقه اول ساکن است از وجود حشرات موذی مثل سوسک و مارمولک نیر شکایت دارد و می گوید: از بوی تعفن که بگذریم می رسیم به حشرات موذی بویژه در تابستان. حیاط خانه ما پر از سوسک و مارمولک است. این مساله در برابر بوی تعفن از اهمیت کمتری برای ما برخوردار است آنقدر که این بو ما را اذیت میکند. زمانی که خانه ویلایی ام را به دلایل مشکلات مالی فروختم و حدود ۲۰ سال پیش اینجا امدم اصلا از شرایط ابن ساختمان خبر نداشتم و صاحبخانه هم هیچ چیزی در این مورد به ما نگفت حالا هم راه بهجایی ندارم.
پای صندوق رای میرویم تا مشکلاتمان حل شود
یکی دیگر از همسایهها که بانویی جوان است میگوید: بارها به بیمارستان مراجعه کردهام. اخیرا با همسایهها هماهنگ کردیم که با هم برویم شاید کسی به داد ما برسد و دلسوزی طی این سالها پیدا شود، مگر میشود در جایی زندگی کرد که باید نفس بکشی اما تعفن راه نفس را ببندد مگر می شود سالهای سال دنبال باز کردن گرهای کوچک باشی و این گروه باز نشود، مگر مسئولان شعار نمیدهند برای خدمت به مردم آمده ایم. باور میکنید هر سال به نیت اینکه این رئیس جمهور و وزیر بهداشتش مشکل بیمارستان ضیائیان را حل خواهد کرد پای صندوق رای میروم چون نفس کشیدن حداقل ترین حق هر انسانی است که ما از آن محروم هستیم. فرزندانم از این وضعیت عاصی شدهاند و گاهی به خیابان میروند تا بتوانند نفس بکشند. چقدر باید نامهنگاری و شکایت کنیم؟ حتی میخواستیم با همسایهها روبهروی بیمارستان تجمع کنیم اما با هزاران مشکلی که داریم واقعا حوصله و توانش نیست.
یکی دیگر از ساکنان که از پیگیریهای مکرر خسته شده است میگوید: از این رفتوآمدها خسته شدهام و دیگر امیدی ندارم کسی برای ما کاری انجام دهد. روزها و شبهایی که بوی تعفن میآید به خانه دخترم میروم چون واقعا حالم بد میشود؛ سردرد و حالت تهوع میگیرم و چند بار هم کارم به بیمارستان کشیده است. تصور کنید میخواهید غذا بخورید اما بوی بسیار متعفن کل خانه را پر میکند. خجالت میکشیم مهمان دعوت کنیم یا اگر مهمان میآید و این بو میپیچد آبرویمان میرود. حتی وقتی نوههایم میآیند از شدت بو حالشان بد میشود. تابستان ها وضعیت بسیار بسیار بدتر است نه می توانیم کولر روشن کنیم چون نقش هواکش حیاط بیمارستان را بازی می کند و تمام بوی تعفن را وارد خانه می کند و نه می توانیم گرما را تحمل کنیم، واقعا به ستوده آمده ایم. مگر می شود راهی وجود نداشته باشد. اگر ما هم خانه هایمان را بفرشیم این مشکل حل نمی شود جای ما دیگرانی می آیند و فقط آدم ها عوض می شوند اما مشکل جای خودش باقی است.
چرا شهرداری مجوز ساخت داده است؟
یکی دیگر از ساکنان قدیمی این ساختمان میگوید: قدیمیهای محل میگویند در دهه ۳۰ اینجا ساختمانهای مسکونی بوده و بعد بیمارستان ساخته شده است. سوال ما این است که چرا باید حیاط خلوت این ساختمانهای مسکونی کاملا مشرف به حیاط بیمارستان و محل تصفیهخانه و فاضلاب باشد و سالها ساکنان با این وضعیت زندگی کنند.
وی ادامه میدهد: چرا شهرداری وقت اجازه ساخت ساختمانهای مسکونی در چنین شرایطی را داده است؟ مگر این موضوع خلاف ضوابط نیست که ساختمان مسکونی در مجاورت چنین فضایی ساخته نشود؟ برخی از مسولان بیمارستان می گویند نباید اطراف این مرکز درمانی خانه ای ساخته میشد یکی نیست بگوید چرا باید بیمارستان در بافت فشرده ساخته شود ضمن اینکه ما مردم مقصر نیستیم باید مسولان تدبیر می کردند نه مردم از همه جا بی خبر.
این شهروند میافزاید: حدود ۲۵ سال پیش که این خانه را خریدم اصلا نمیدانستم چنین بوی تعفنی از بیمارستان میآید در حالی که این محله بهترین محله در این منطقه است حالا هم همین موضوع باعث شده قیمت خانههای فقط این ساختمان ها افت کند ما توان خرید خانه در جای دیگری را نداریم و مجبوریم این وضعیت را تحمل کنیم.
به گفته وی، مدتی هم بحث خرید خانههای اطراف توسط بیمارستان مطرح شده بود اما رقمی که اعلام شد برای هیچیک از ساکنان قابل قبول نبود. میگوید:با قیمت پیشنهادی بیمارستان کسی نمیتوانست خانه دیگری بخرد؛ همه باید میرفتیم سراغ خانههای ۵۰ متری.
با ۱۹۰ هم تماس گرفتیم؛ مشکل ریشهای حل نمیشود
ساکنان میگویند طی سالهای گذشته بارها از طریق سامانه ۱۹۰ وزارت بهداشت نیز شکایت خود را ثبت کردهاند اما به گفته آنان نتیجهای حاصل نشده است. به گفته یکی از همسایهها، اخیرا برای ثبت شکایت دوباره تماس گرفته اما پاسخگو اعلام کرده این شکایت قبلا ثبت شده است.
وی میگوید: گفتم لطفا شکایت من را جداگانه ثبت کنید. اینکه یک نفر شکایت کند با اینکه ۲۰ نفر جداگانه ثبت کنند فرق دارد. چرا بعد از ۲۰ سال این مشکل حل نشده؟ ثبت من را مستقل بزنید.
به گفته این ساکن، پس از تماس، پیامکی با این مضمون برای او ارسال شده است:تماس گیرنده محترم گزارش شما با کد پیگیری ۱۱۱۶۹۲۲ ثبت گردید. نتیجه اقدامات انجام شده طی دو هفته آینده از طریق پیامک اطلاع رسانی خواهد شد. سامانه ملی پاسخگویی به شکایات ۱۹۰ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
ساکنان میگویند مشکل اصلی این است که رسیدگیها معمولا موقت است و ریشهای حل نمیشود. به گفته آنها گاهی برای مدتی کوتاه بوی تعفن کمتر میشود اما دوباره شرایط به حالت قبل برمیگردد و این مشکل سالهاست به همین شکل ادامه دارد.
ایرنا سال ۹۴ هم گزارش داد؛ وعده حل فوری داده شد
این در حالی است که موضوع بوی آزاردهنده این بیمارستان سالها پیش نیز مورد توجه قرار گرفته بود. اسفند سال ۱۳۹۴ خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در پی شکایت شهروندان منطقه ۱۷ تهران از بوی آزاردهنده ناشی از تصفیهخانه بیمارستان ضیائیان گزارشی منتشر کرد. در آن گزارش، دکتر سیامند انوری مدیر وقت بیمارستان ضیائیان اعلام کرده بود: مشکل انتشار بوی مشمئزکننده تصفیهخانه این بیمارستان فورا، قطعا و حتما رفع میشود و پیگیری این مسئله خواهم بود.
وی همچنین گفته بود برای رفع مشکل باید با دانشگاه علوم پزشکی تهران مکاتبه شود زیرا تامین منابع مالی لازم است و در صورتی که بیمارستان به شبکه فاضلاب شهری متصل باشد نیازی به تصفیهخانه نخواهد بود. با این حال در همان گزارش نیز ساکنان اعلام کرده بودند که با وجود گذشت چند ماه از وعدهها، مشکل نه تنها حل نشده بلکه بوی تعفن شدت گرفته است. به گفته شهروندان، پیگیری از شهرداری منطقه ۱۷ و مدیریت بیمارستان نیز نتیجهای نداشته و در نهایت شکایت به اداره کل محیط زیست تهران منجر به صدور اخطار زیستمحیطی برای این بیمارستان شده است.
دولتها عوض شدند اما مشکل هنوز باقی است
با گذشت سالها از آن گزارش و تغییر چند دولت، ساکنان اطراف بیمارستان میگویند؛ این مشکل همچنان ادامه دارد؛ مشکلی که به گفته آنها با وجود قابل حل بودن هنوز برطرف نشده است.گفته شده بود برای دستگاههای تصفیه بیمارستانها اعتبار اختصاص مییابد اما نمیدانیم چرا مشکل این بیمارستان هنوز برطرف نشده و صدای ما هم به جایی نمیرسد.
توضیحات یکی از مسئولان بیمارستان
«محمد زارعی» مسئول امور عمومی بیمارستان ضیائیان در این زمینه در گفت و گو با خبرنگار ایرنامی گوید: در فروردینماه امسال، به دلیل بارندگیهای بسیار شدید، سطح آبهای جاری در محدوده بیمارستان بالا آمد. در نتیجه، لجنهایی که در منهولهای فاضلاب وجود دارد به حرکت درآمد و همین موضوع باعث انتشار بوی نامطبوع شد. چنین اتفاقی گاهی در جویهای شهری هم رخ میدهد و ممکن است در سطح شهر پخش شود.
وی ادامه می دهد: به محض اطلاع از این مسئله، واحد تأسیسات بیمارستان و یک تیم تخصصی فاضلاب وارد عمل شدند تا اگر گرفتگی یا مشکلی در لولهها وجود دارد، سریعاً برطرف شود. سیستم فاضلاب از طریق منهولها به یکدیگر متصل است و لولههای بزرگی بهصورت پلکانی فاضلاب را منتقل میکنند. بررسیها نشان داد همه منهولها تمیز هستند و کار بهدرستی انجام میشود اما در منهول اصلی داخل سپتیک، سطح آب حدود ۲ متر بالا آمده بود.
زارعی اضافه می کند: یکی از همسایهها که برای اعتراض مراجعه کرده بود، ما را در جریان نگرانیهای خود قرار داد. ما نیز توضیح دادیم که علت اصلی این وضعیت، بارندگیهای شدید است. خود ما هم بوی فاضلاب را احساس میکردیم و موضوعی نبود که بخواهیم آن را انکار کنیم. از ایشان خواستیم یک هفته به ما فرصت بدهند تا اقدامات لازم را انجام دهیم. در این مدت، روی بخش مربوطه را با نایلون پوشاندیم تا انتشار بو کمتر شود و برای دریچه آن توری نصب کردیم. البته بخشی از آن عمداً باز گذاشته شد، زیرا گاز متان در این فضا تولید میشود و در صورت محصور شدن کامل، خطر انفجار وجود دارد.
وی ادامه می دهد: پس از گذشت یک هفته و ادامه مشکل با یک تیم لایروبی تماس گرفتیم. آنها کف مخزن را بهطور کامل لایروبی کردند، لجنها را خارج کردند، دیوارهها را شستوشو دادند و حتی از مراحل کار نیز عکس تهیه شد تا مشخص باشد که عملاً لجن قابل توجهی باقی نمانده است. با این حال باید توجه داشت که فاضلاب بیمارستان را نمیتوان متوقف کرد. ما طبق استانداردهای بهداشتی عمل میکنیم؛ فاضلاب ابتدا در سیستم تصفیه میشود، کلرزنی انجام میگیرد و سپس بهصورت شفاف و بیخطر وارد شبکه فاضلاب شهری میشود. اگر غیر از این باشد، هم شهرداری اجازه چنین کاری را نمیدهد و هم مسئول بهداشت محیط بیمارستان که بهطور دائم بر این فرآیند نظارت دارد، مانع ادامه کار خواهد شد. علاوه بر آن، یک نیروی مسئول بهصورت ۲۴ ساعته در بخش سپتیک حضور دارد تا در صورت بروز هرگونه گرفتگی یا افزایش سطح آب، سریعاً مشکل را برطرف کند.
زارعی توضیح می دهد: در مورد صدای موتورهای این بخش نیز قبلاً شکایاتی مطرح شده بود به همین دلیل در اواخر پاییز سال گذشته اتاقک موتور را کاملاً عایقکاری کردیم؛ دیوارها با پشم سنگ پوشانده شد، جدارهها و سقف دوجداره شدند و طبق گزارش بهداشت حرفهای بیمارستان، میزان صدا تا حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد کاهش یافت. در خصوص بوی فاضلاب، یکی از همسایهها پیشنهاد نصب هواکش را مطرح کرد. ما بررسی کردیم اما با توجه به دستورالعملهای فنی و شرایط ساختمانهای اطراف، نصب یک دودکش یا کانال بلند عملاً مشکل را به طبقات بالاتر منتقل میکند و حتی از نظر ایمنی نیز ممکن است خطرساز باشد. با این حال برای بررسی راهکارهای جدید، از دانشگاه درخواست بودجه کردهایم تا اگر امکان بهینهسازی سیستم یا اجرای روشهای جدید وجود داشته باشد، اقدام شود.
به گفته این مسئول باید توجه داشت که بیمارستان ضیائیان از سال ۱۳۳۶ فعالیت خود را آغاز کرده و در آن زمان حریم استاندارد بیمارستانی به شکل امروزی رعایت نشده است. امروز ساختمانهای مسکونی در مجاورت بیمارستان قرار گرفتهاند و همین موضوع باعث بروز برخی مشکلات شده است. در گذشته حتی پیشنهاد خرید برخی از املاک مجاور برای توسعه فضای بیمارستان مطرح شد. با این کار هم فضای بیمارستان بزرگتر میشد و هم فاصله مناسب با ساختمانهای اطراف ایجاد میشد اما قیمتهایی که مطرح شد بسیار بالاتر از برآوردهای کارشناسی بود و عملاً امکان انجام این کار فراهم نشد.
بوی تعفن به طور کامل از بین نمی رود
وی می گوید: در حال حاضر تنها اقدامی که میتواند تا حدی به کاهش مشکل کمک کند، لایروبی دورهای است که آن را نیز از ۶ ماه به سه ماه کاهش دادهایم و در صورت نیاز زودتر هم انجام میدهیم. البته باید صادقانه گفت که بوی فاضلاب در چنین سیستمهایی بهطور کامل از بین نمیرود و تنها میتوان آن را تا حدی کنترل کرد.
زارعی ادامه می دهد: ما نیز مانند همسایهها علاقهمندیم این مشکل بهصورت اساسی حل شود. اگر بودجه لازم برای بهینهسازی یا اجرای سیستمهای نوین فاضلاب اختصاص یابد، کارشناسان آب و فاضلاب و متخصصان فنی میتوانند طرح جدیدی ارائه دهند تا مشکل به شکل اصولی برطرف شود البته به یکی از همسایگان که ساکن در طبقه اول است نیز گفتیم اگر دستور نصب اگزاست در خانه را بدهید ما آن را انجام میدهیم و حتی تمام هزینههایش را هم خود بیمارستان تقبل میکند و از این بابت مشکلی نداریم. فقط یک شرط گذاشته شد؛ اینکه وی به عنوان نماینده ساکنان آن ساختمان، یک استشهادیه از همه اهالی بگیرد و امضا کنند که با این کار موافق هستند، تا بعداً کسی مراجعه نکند و بگوید صدای این اگزاست برای ما مزاحمت ایجاد کرده و باید جمعآوری شود.
وی توضیح می دهد: در واقع اگر این کار انجام میشد، ممکن بود مشکل از طبقه اول یعنی محل سکونت خود ایشانـ به طبقات بالاتر منتقل شود. یعنی بوی فاضلاب از طبقه اول کمتر میشد اما احتمال داشت برای طبقه دوم یا طبقات بالاتر مشکل ایجاد کند. ضمن اینکه ممکن بود صدای دستگاه هم به آن اضافه شود. به همین دلیل گفتیم اگر واقعاً از نظر ساکنان مشکلی ندارد، همه امضا کنند تا ما کار را انجام دهیم. اما بعد از آن دیگر خبری نشد و موضوع پیگیری نشد، تا همین زمانی که شما تشریف آوردید.
سازمان های دیگر پای کار بیایند
زارعی ادامه می دهد: بنابراین این پیشنهاد، نظر قطعی یا کارشناسی ما نبود بلکه صرفاً پیشنهاد ایشان بود که اگزاست نصب شود. نظر ما این است که کارشناسان مربوطه بیایند و اینجا را بررسی کنند. ما هم کاملاً استقبال میکنیم، چون هدف ما رفع مشکل است. برای این کار بهتر است کارشناسان حوزه آب و فاضلاب و همچنین بهداشت حضور داشته باشند. ما در بیمارستان بخش بهداشت محیط داریم اما لازم است کارشناسان بیرونی هم بررسی تخصصی انجام دهند. من هم تلاش میکنم این ارتباط را برقرار کنم و حتی اگر لازم باشد، از تجربه بیمارستانهای دیگر هم در این زمینه استفاده کنیم.
این ماجرا نشاندهنده اصطکاک میان بافتهای فرسوده خدماتی و توسعه مسکونی جدید است که به یک بنبست مدیریتی تبدیل شده است. بیمارستان ضیائیان با یک چالش ساختاری عمیق روبروست که از توان اجرایی و بودجه داخلی آن خارج است؛ اقدامات مسکنگونه مانند لایروبی دورهای یا عایقکاری اگرچه در کوتاهمدت ضروری است اما به دلیل قدمت بنا و عدم انطباق سیستمهای فنی آن با استانداردهای مدرن، نمیتواند به طور قطعی مشکل بوی فاضلاب را مرتفع کند حل ریشهای این مسئله، نه در گرو توافقهای موردی با ساکنان بلکه نیازمند یک مداخله مالی و مهندسی در سطح کلان با ورود دانشگاه علوم پزشکی و شرکت آبوفاضلاب است تا با بازطراحی زیرساختهای فرسوده، تضاد میان ارائه خدمات درمانی و حق آسایش شهروندان برطرف شود.به گفته کارشناسان پیشنهاد نصب اگزاست (هواکش) در خانه همسایه، یک راهکار تسکینی ریسکدار است. از نظر فنی، این کار تنها انتقال مکان آلودگی است و به دلیل ماهیت شبکه فاضلاب، احتمال دارد مشکل را برای سایر ساکنان یا طبقات بالاتر بازتولید کند. این پیشنهاد نه تنها مشکل را حل نمیکند بلکه بار حقوقی و مسئولیت تبعات احتمالی را به دوش همسایه میاندازد که از نظر علمی و حرفهای منطقی نیست بنابراین به نظر می رسد تنها راهکار اصولی، خروج پروژه از سطح امور عمومی بیمارستان و ارتقای آن به سطح پروژه ملی و حتی شهری» است براین اساس ضرورت دارد تا کمیته فنی مستقل و متشکل از کارشناسان محیط زیست، آب و فاضلاب و شهرداری گرد هم آمده و با ورود این کارشناسان ارزیابی اساسی از سیستم فاضلاب بیمارستان صورت گیرد تا سیستم دفع فاضلاب بیمارستان بازطراحی شده و بیمارستان ملزم به بروزرسانی تکنولوژی تصفیه شود چرا که قدیمی بودن ساختمان بیمارستان از نظر قانون هوای پاک و ضوابط بهداشتی، سلبکننده مسئولیتِ هیچ نهادی نیست. براین اساس تا زمانی که دیدگاه بیمارستان از تحمل شرایط به نوسازی زیرساختی تغییر نکند، این تنشها به دلیل ماهیت سیال فاضلاب و قوانین فیزیکیِ انتشار بو، هرگز به پایان نخواهد رسید. این یک بدهی زیستمحیطی است که بیمارستان باید با هزینه خود و با نظارت دستگاههای بالادستی پرداخت کند، نه با مشارکت ساکنان
آخرین دیدگاهها