#
برنا – گروه اجتماعی؛ جنگها تنها پیامدهای انسانی و اقتصادی ندارند؛ آنها میتوانند آسیبهای جدی و بلندمدتی بر محیط زیست وارد کنند. در پی دو جنگ اخیر، کارشناسان محیط زیست نسبت به پیامدهای محیط زیستی این درگیریها هشدار میدهند. مهیار اسدی، کارشناس ارشد محیط زیست، در گفتوگو با خبرگزاری برنا، به تشریح اثرات مستقیم و غیرمستقیم جنگ بر خاک، هوا، آب و جانوران پرداخته است.
وی با تأکید بر پیامدهای فوری جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، در تشریح این پیامدها گفت: یکی از مهمترین اثرات، آلودگی هوا و خاک است. انفجارها و شلیک موشکها ذرات معلق و مواد شیمیایی را در هوا پراکنده میکنند که علاوه بر تهدید سلامت انسانها، بر پوشش گیاهی و جانوران منطقه نیز تأثیر میگذارد. خاک نیز تحت تأثیر مستقیم آلودگیهای شیمیایی ناشی از مهمات و سوختها قرار میگیرد و باروری خود را از دست میدهد.
اسدی به اثر مهمات جنگی بر پوشش گیاهی و جانوری پرداخت و افزود: آسیب به اکوسیستمها از دو مسیر مستقیم و غیرمستقیم رخ میدهد. مسیر مستقیم شامل تخریب زیستگاهها و آلودگی است، مانند سوختن جنگلها و بوتهزارها. مسیر غیرمستقیم شامل تغییرات در زنجیره غذایی و کاهش جمعیت گونههای حساس است. برخی پرندگان و حشرات به دلیل آلودگی و از بین رفتن منابع غذایی، یا مهاجرت میکنند یا جمعیتشان کاهش مییابد که میتواند تعادل اکوسیستم را به هم بریزد.
این متخصص محیط زیست به وضعیت منابع آب در دوران جنگ و پس از آن هم اشاره کرد و افزود: یکی از نگرانیهای جدی، ورود مواد آلاینده به منابع آب سطحی و زیرزمینی است. بسیاری از سیستمهای آبیاری و رودخانهها نزدیک مناطق جنگی آلوده شدهاند. این موضوع میتواند اثرات بلندمدتی بر کشاورزی و تأمین آب شرب داشته باشد. حتی پس از پایان درگیریها، بازسازی منابع آب پاکیزه زمانبر و هزینهبر خواهد بود.
وی درباره گستردگی آسیبها با بیان این نکته که اثرات جنگ محدود به مناطق شهری و نظامی نیست، اضافه کرد: اثرات جنگ محدود به مناطق شهری و نظامی نیست. مناطق روستایی و طبیعی که به ظاهر درگیر جنگ مستقیم نبودند، از آلودگی هوا و بارانهای آلوده رنج میبرند. گرد و غبار ناشی از انفجارها میتواند صدها کیلومتر دورتر اثرگذار باشد و خاک و گیاهان را آلوده کند. حیوانات وحشی نیز از زیستگاه خود فرار میکنند و به مناطق امنتر مهاجرت میکنند که خود مشکلات بهداشتی و انسانی به همراه دارد.
مهیار اسدی آلودگی شیمیایی و فلزات سنگین را از نگرانکنندهترین مواردی دانست که محیط زیست را تهدید میکند. وی افزود: یکی از پدیدههای نگرانکننده، تجمع فلزات سنگین مانند سرب، جیوه و کادمیوم در خاک و آب است. این عناصر میتوانند وارد زنجیره غذایی شوند و سلامت انسان و حیوانات را تهدید کنند. کشاورزی و دامداری در مناطق جنگزده آسیب جدی میبینند، زیرا محصولات و علوفه آلوده وارد بازار میشوند.
اسدی در مورد اثرات بلندمدت این جنگ هم گفت: برخی اثرات بلافاصله مشاهده میشوند، مانند دود و خاک آلوده، اما بسیاری از اثرات واقعی ۵ تا ۱۰ سال بعد ظاهر میشوند. کاهش تنوع زیستی، ورود فلزات سنگین به زنجیره غذایی و تغییرات اقلیمی محلی، همه نمونههایی از اثرات بلندمدت هستند که نیازمند برنامهریزی جدی برای جبران خسارتاند.
وی در مقایسه آسیب جنگ بر طبیعت و محیط با بلایای طبیعی بیان کرد: تفاوت اصلی در ماندگاری و پراکندگی آلودگی است. بلایای طبیعی معمولاً آسیبها را در محدودهای مشخص ایجاد میکنند و محیط میتواند به مرور خود را بازسازی کند. اما جنگ، به ویژه درگیریهای طولانی، آلودگی شیمیایی و فلزات سنگین را به شکل گسترده و غیرقابل پیشبینی در خاک، آب و هوا پراکنده میکند. بازسازی محیط زیست پس از جنگ بسیار زمانبر و پیچیدهتر است.
اسدی درباره راهکارهای کاهش اثرات زیستمحیطی جنگ تأکید کرد: اولین قدم، ارزیابی دقیق و فوری وضعیت محیط زیست در مناطق آسیبدیده است. پس از آن، پاکسازی خاک و آب، کنترل انتشار آلودگی و بازسازی زیستگاهها ضرورت دارد. همچنین حمایت از کشاورزان و جوامع محلی برای استفاده از روشهای ایمن در کشاورزی و دامداری اهمیت دارد. همکاری بینالمللی و استفاده از تکنولوژیهای نوین برای سنجش و کاهش آلودگی نیز حیاتی است.
این کارشناس محیط زیست در پایان گفت: جنگ همیشه خسارتهای انسانی و اقتصادی دارد، اما اثرات زیستمحیطی آن نباید نادیده گرفته شود. توجه فوری به پاکسازی، بازسازی و حفاظت از منابع طبیعی ضروری است. آموزش جامعه برای کاهش آسیبهای زیستمحیطی و استفاده از فناوریهای پایدار میتواند تأثیر جنگ را کمتر کند. محیط زیست سالم، کلید بازسازی پایدار بعد از هر بحران است.
آخرین دیدگاهها