قزوین- توسعه صنایع آب بر از خطوط قرمز توسعه در سند آمایش قزوین محسوب شده اما طرح دوباره راهاندازی صنعت فولاد در این استان آن هم برخلاف تصمیم سازمان محیط زیست سوالات زیادی را ایجاد کرده است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها – حسن عابدینی: اواسط سال ۱۴۰۳ بود که زمزمه استقرار واحد صنعتی فولادی در استان قزوین، به عنوان صنعتی آببر، به بحث داغ محافل اقتصادی و زیست محیطی تبدیل شد و این در حالی بود که سند آمایش توسعه استان به عنوان یک سند بالادستی و لازمالاجرا، به صراحت هرگونه بارگذاری جدید صنایع آببر و استقرار واحدهای جدید فولادی را به دلیل «وضعیت بحرانی و فوقالعاده دشت قزوین» ممنوع کرده بود.
این در حالی بود که در مهرماه همان سال صدیقه ترابی، سرپرست وقت معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست کشور در نامهای خطاب به سعیده خضیر، مدیرکل وقت محیط زیست استان قزوین با اشاره به شرایط فوقالعاده حساس دشت قزوین تصریح کرده بود که دشت قزوین به عنوان دشتی ممنوعه، تابع ضوابط ویژه و سختگیرانهای است و درخواست اولیه احداث مجتمع فولادی را به طور کامل رد کرده بود.
مخالفت صریح محیط زیست با صنعت فولاد در قزوین
از نظر ترابی این پروژه با ۴ ایراد اساسی آببر بودن، انرژیبر بودن، قرار گرفتن در حریم شهر قزوین و استقرار در دل یک دشت بحرانی و ممنوعه روبرو بود و هر کدام از این دلایل بهتنهایی برای مخالفت کافی بود.
از سوی دیگر این شرکت فولادی در درخواست خود عنوان کرده بود که آب مصرفی خود را از پسابها تأمین میکند اما بررسیهای کارشناسی سازمان محیط زیست به وضوح نشان می داد که این حجم از پساب، تنها کسر کوچکی از نیاز واقعی یک صنعت عظیم فولادی را پوشش میدهد.
سازمان استاندارد نیز با وجود حذف فرآیند ذوب از چرخه تولید، همچنان این صنعت را بهشدت انرژیبر تشخیص داد و در نهایت از شرکت خواسته شد با ارائه یک گزارش تحلیلی دقیق، به این ابهامات زیستمحیطی و مصرف آب و انرژی پاسخ دهد اما این مطالبه با سکوتی معنادار روبهرو شد.
در نهایت سازمان محیط زیست اعلام کرد: «با توجه به مجموع عوامل شامل آلایندگی، آببر بودن، انرژیبر بودن، تعرض به حریم شهر و تهدید دشت ممنوعه قزوین، درخواست احداث این واحد فولادی در مکان مورد نظر، کاملاً فاقد وجاهت قانونی تشخیص داده میشود.»
صنعت آب بر در قزوین نخواهیم داشت
حساسیت افکار عمومی و ورود جدی رسانهها به این پرونده، در نهایت با واکنش استاندار قزوین همراه شد و نوذری در دی ماه ۱۴۰۳ اعلام کرد که این پروژه متوقف شده و صنایع جدیدی در استان بارگذاری نخواهند شد.
اکنون و با گذشت حدود یکسال و نیم از آن جدال، بار دیگر زمزمههای راهاندازی چنین صنایعی در شورای برنامهریزی استان شنیده شده است. طرح دوباره این موضوع از سوی استاندار و مدیران در شرایطی صورت میگیرد که به اعتقاد کارشناسان، نه تنها از بحران کمآبی دشت قزوین کاسته نشده بلکه همچنان با چالشهای جدی محیط زیستی روبهرو است.
فولاد به کمآبی قزوین دامن میزند؛ جزیره گرمایی در راه است
حسین اینانلو اکولوژیست و فعال محیط زیست در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به طرح دوباره راه اندازی صنعت فولادی در قزوین هشدار داد که این استان دیگر کشش و ظرفیت استقرار مجتمعهای صنعتی جدید را ندارد.
وی با اشاره به یک ناترازی آشکار گفت: قزوین تنها یک درصد از جمعیت کشور را در خود جای داده اما سهمش از صنایع کشور به ۱۰ درصد میرسد و وقتی این نسبت را در کنار منابع آبی محدود استان بگذاریم با وضعیتی بسیار نامتعارف و نگرانکننده روبهرو میشویم.
اینانلو تأکید کرد: بارگذاری صنایع تازه در قزوین، فراتر از توان تابآوری دشت است و پیامدهای ویرانگری برای محیط زیست منطقه به دنبال خواهد داشت و احداث یک مجتمع فولادی آببَر با سوخت بالا در تضاد آشکار با اسناد بالادستی از جمله سند آمایش سرزمین استان است.
وی با استناد به قانون یادآور شد: هر پروژهای پیش از اجرا باید پیوست ارزیابی زیستمحیطی داشته باشد و پرسش کلیدی را اینگونه مطرح کرد که آیا مجتمعی با این حجم از تولید و آلایندگی، واقعاً چنین ارزیابی را پشت سر گذاشته است؟
اینانلو تصریح کرد: حتی اگر این ارزیابی انجام شده باشد از آنجا که مدلهای اجرایی آن به نظر و سلیقه شخصی ارزیاب گره خورده، امکان نادیده گرفتن آسیبها وجود دارد. نمونههای عینی آن را هم در قزوین دیدهایم که ارزیابیهای زیستمحیطی به درستی انجام نشده و پروژهها آسیبزا از آب درآمدهاند.
وی تصریح کرد: پیشنهاد می کنم برای پیشگیری از تکرار این اشتباهات، سند ارزیابی این پروژه فولادی توسط استادان، کارشناسان دغدغهمند محیط زیست و سازمانهای مردمنهاد، به طور علمی راستیآزمایی و بازبینی شود.
احداث صنایع فولادی، بحران کمآبی قزوین را تشدید خواهد کرد
اینانلو با ترسیم آیندهای خطرناک، تأکید کرد: احداث صنایع فولادی، بحران کمآبی قزوین را تشدید خواهد کرد و هرچند اعلام شده که آب این پروژه از محل بازچرخانی پسابها تأمین میشود اما از یک سو این میزان پساب پاسخگوی نیاز چنین مجتمع عظیمی نیست و از سوی دیگر، قرار بود همین آب به مصرف باغستانها و بخش کشاورزی استان برسد.
وی راهاندازی چنین پروژهای را عاملی برای تغییر اقلیم محلی دانست و عنوان کرد: آلودگی ناشی از این پروژه یک جزیره گرمایی بزرگ ایجاد میکند.
این فعال محیط زیست همچنین به گفتمان اشتغالزایی بهعنوان پوششی فریبنده اشاره کرد و گفت: تجربه نشان داده است که در چنین شرایطی، بهازای هر شغل تازهای که ایجاد میشود چندین برابر آن، مشاغل بومی و سنتی از میان خواهد رفت.
اینانلو در پایان به شرایط خاص توپوگرافی قزوین اشاره کرد و توضیح داد: استان ما در فلات مرکزی، در محاصره کوههای البرز، آوج و زنجان گرفتار شده است. این شکل از محصورشدگی طبیعی در کنار اقلیم غالب دشت قزوین، پتانسیل به دام افتادن و ماندگاری آلودگیهای صنعتی را به شدت بالا میبرد.
هنوز مجوزی برای فولاد صادر نشده است
اسدالله هاشمی مدیرکل محیط زیست استان قزوین در گفتوگو با خبرنگار مهر، علی رغم مباحث مطرح شده از سوی مدیران استان با اشاره به گمانهزنیهای اخیر درباره ازسرگیری فعالیت صنایع فولادی در استان قزوین، این مباحث را هنوز در مراحل اولیه ارزیابی دانست.
وی با بیان اینکه هیچ مجوزی صادر نشده است، تصریح کرد: آنچه اکنون مطرح است صرفاً در حد نیازسنجیهای اولیه است. ارزیابیهایی متناسب با وضعیت و نیاز کشور در حال انجام است و هنوز هیچ تصمیم قطعی گرفته نشده است.
مدیرکل محیط زیست استان قزوین با تأکید بر رعایت کامل ضوابط قانونی در این فرآیند افزود: اگر قرار بر اقدامی باشد، تمام مسائل و موارد آن مطابق با قوانین و مقررات زیستمحیطی پیش خواهد رفت. مردم مطمئن باشند که مقتضیات کشور نیز در این ارزیابیها لحاظ میشود.
هاشمی در پایان گفت: باید منتظر ماند و دید که جمعبندی نهایی چه خواهد بود. آنچه برای ما اصل است، حفظ حقوق محیط زیستی مردم استان در کنار تأمین منافع ملی است.
گفتنی است؛ مدیرکل محیط زیست استان قزوین در حالی از بررسی مجدد خبر می دهد که سازمان محیط زیست یک بار و با ۴ دلیل منطقی مخالفت صریح خود را اعلام کرده است و حال سوال اینجاست که کدام یک از این ۴ دلیل مرتفع شده که امروز این بحث حتی به بررسی دوباره موکول شده است؟
این در حالی است که حتی در صورت رفع سه مشکل، مشکل حریم شهر این شرکت همچنان باقی است. نباید فراموش کنیم که اگرچه صنعت فولاد به عنوان موتور محرکه توسعه صنعتی شناخته میشود اما ردپای آب در این صنعت چنان عمیق است که میتواند حیات یک منطقه را با بحران مواجه کند و سند آمایش استان دقیقاً به همین دلایل، استقرار چنین صنایعی را خط قرمز خود ترسیم کرده است. طرح دوباره این موضوع، نه یک تصمیمگیری اقتصادی که یک ریسک بزرگ زیستی برای آینده قزوین به شمار میرود.
آخرین دیدگاهها