مهاباد- ایرنا- پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانغربی گفت: در جنگلهای بلوط زاگرس، پیدایش غدهها (بورنات) بسیار شایع شده است؛ چرا که درختان بلوط این منطقه پیوسته در معرض تنشهایی مانند تغییرات اقلیمی، آتشسوزی، حمله قارچها و به ویژه سنت محلی گلازنی (سرشاخهزنی متمادی برای تهیه خوراک دام) قرار دارند.
مجید پاتو روز پنجشنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: این غدههای چوبی عظیم (که در اصطلاح گیاهشناسی به آنها Burl یا گودالهای چوبی نیز گفته میشود)، نشاندهنده واکنش شدید و طولانیمدت درخت به محرکهای زیستی (مثل حشرات یا باکتریها) یا آسیبهای فیزیکی هستند.
وی اضافه کرد: رشد چنین غدهای به این اندازه، سالها زمان میبرد و ساختار طبیعی تنه را کاملاً دگرگون می کند.
پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانغربی گفت: این آسیبهای فیزیکی مداوم باعث ایجاد زخمهای باز شده و درخت را وادار میکند تا برای دفاع از خود و ترمیم بافتها، این برجستگیهای متراکم و درهمتنیده را بسازد.
وی افزود: بافت چوبی داخل بورنات، دارای ساختار آوندی بسیار نامنظم و گرهدار است که جریان طبیعی آب و شیره پرورده را در تنه و شاخههای بلوط مختل میسازد.
پاتو گفت: اگرچه شکلگیری این گالها یک مکانیسم دفاعی است، اما حضور بیش از حد آنها باعث اتلاف انرژی درخت، ضعف فیزیولوژیک و تشدید پدیده زوال بلوط در زاگرس میشود.
وی یاداور شد: ساکنان برخی مناطق زاگرس بنا بر یک بارور قدیمی، شاخ و برگ درختان بلوط را هرس کرده و روی درخت برای تغذیه دام در فصل زمستان ذخیره می کنند که این امر هر چند می تواند روشی سنتی برای مبارزه با برخی آفت ها باشد اما در عین حال می تواند به رشد و توانایی درخت بلوط زیان وارد کند.
خشکهدار برای حفظ سلامتی و یکپارچگی اکوسیستم جنگل مفید و حائز اهمیت است
پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجانغربی گفت: درختان خشک جنگل، خشکهدار نامیده میشوند که برای حفظ سلامتی و یکپارچگی اکوسیستم بسیار مفید و حائز اهمیت هستند.
پاتو افزود: درختان خشک نیز بخش جداییناپذیر از طبیعت هستند، چه بسا که بارها بجای هیزم سوزانده شدهاند و یا در جنگلهای تحت مدیریت به طریقی از میان رفتهاند اما خشکهدارها یکی از اصلیترین زیستگاههای حیاتوحش هستند.
وی اضافه کرد: حیوانات برای ادامه حیات نیاز به آب، غذا و پناه دارند و خشکهدارها از یک طرف برای گروهی از جانوران مانند دارکوبها منبع غذایی محسوب میشوند چون حشرات و قارچهای بسیاری درون آنها جای میگیرند و از طرف دیگر حفرههایی که روی تنه آنها وجود دارد پناهگاه مناسبی برای بسیاری از جانداران دیگر از جمله سمورها، سنجابها و خرسها است.
وی اظهار کرد: بسیاری از مارمولکها و خفاشها نیز از خشکهدارها به منظور پناهی در مقابل تابش آفتاب استفاده میکنند، جانداران شکارچی به منظور حفاظت از قلمرو خویش و مشخص نمودن آن بر روی خشکهدارها علامت میگذارند و یا برای خوردن شکار و استراحت از آنها بهره میگیرند.
وی افزود: پرندگانی مانند عقاب، شاهین و هما آشیان خود را بر فراز تاج شکستههای درختان خشک ایستاده بنا میکنندحتی بعضی از گونهها برای ذخیره غذا و مخفی کردن آن از خشکهدارها استفاده میکنند.
وی افزود: تحقیقات نشان داده است که خشکهدارها ۲۰ درصد از حیوانات جنگل اعم از مارمولکها، انواع مارها و از همه مهمتر حشرات را در خود جای میدهند و نیز ۲۰ تا ۴۰ درصد از پرندگانی که در جنگل زندگی میکنند، در حفرهها و بر روی شاخههای خشکهدارها آشیان سازی میکنند که بیشتر این گونهها از حشرات تغذیه میکنند.
این پژوهشگر گفت: این خشکهدارها به مدت زیادی از مواد معدنی و آلی خاک استفاده کردهاند و این مواد در تنه آنها تثبیت شده است و بعد دورهی رشد و اتمام زندهمانی، برای جلوگیری از فقر خاک (بخصوص در جنگلهای زاگرس) باید این خشکهدار تجزیه و به بدنه همان خاکی که از آن تغذیه کردهاند، برگردند.
وی اضافه کرد: در کنار این همه ویژگی های مفید خشکهدار، وجود آنها در پای درختان بلوط می تواند در هنگام بروز آتشسوزی در جنگل به تشدید و توسعه آتش منجر شود و به دلیل گرمای زیاد حاصل از سوخت آنها درختان پیرامون نیز در آتش بسوزند.
به گزارش ایرنا، شهرستان سردشت در جنوب استان آذربایجان غربی واقع شده و با برخورداری از ۹۰ هزار هکتار جنگل و ۳۰ هزار هکتار مرتع، بیشترین سطح جنگلی استان را در خود جای داده است.
جنگلهای این منطقه بخشی از جنگلهای زاگرس شمالی محسوب میشوند که قدمتی بیش از ۵۰ هزار سال دارند و از نظر حفاظت از منابع آب و خاک، ذخایر ژنتیکی، تولید محصولات فرعی، مصارف درمانی و ظرفیتهای اکوتوریستی اهمیت فراوانی دارند.
از مهمترین گونههای جنگلی سردشت میتوان به بلوط ایرانی، بنه، بادام وحشی، گلابی وحشی، سرو کوهی و بیش از ۱۰۰ گونه دیگر اشاره کرد.
آخرین دیدگاهها