استفاده از پهپاد و گشت‌های ویژه برای پایش زادآوری حیات وحش/ مشاهده یوزپلنگ ماده‌ با ۵ توله

معاون دفتر مدیریت حیات‌وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست از تشدید گشت‌ها و کنترل‌های حفاظتی در فصل زادآوری خبر داد و گفت: در راستای توسعه حفاظت نوین، بر استفاده از پهپاد برای ارتقای کیفیت گشت‌ها به‌ویژه در مناطق صعب‌العبور، تأکید کرده‌ایم.

 

«معصومه صفایی» معاون دفتر مدیریت حیات‌وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا درباره اقدامات حفاظت از گونه‌های جانوری در فصل زادآوری توضیح داد: ما مجموعه‌ای از پروتکل‌ها، ضوابط و دستورالعمل‌هایی داریم که متناسب با فصل زادآوری، فصل جفت‌گیری و فصل مهاجرت گونه‌های مختلف، به‌طور منظم توسط ادارات کل محیط‌زیست استان‌ها اجرا می‌شود. این اقدامات شامل تشدید گشت و کنترل است. همچنین با توجه به تأکید سازمان بر حفاظت نوین در مناطق، امکاناتی در نظر گرفته‌ایم تا بتوانیم از تجهیزات جدید برای پایش بهتر استفاده کنیم.

او ادامه داد: با توجه به این که اکنون ادارات کل به پهپاد مجهز شده‌اند، امسال در برخی مناطق به‌ویژه مناطقی که صعب‌العبور هستند، بر استفاده از پهپاد برای ارتقای کیفیت گشت‌ها تأکید کرده‌ایم. تعدادی از ادارات کل نیز بروشورهای اطلاع‌رسانی تهیه کرده‌اند. اکنون شبکه‌های مجازی بسیار در دسترس است و همکاران ما در این فصل اطلاعیه‌هایی برای عموم مردم منتشر می‌کنند تا توجه بیشتری داشته باشند؛ به‌خصوص طبیعت‌گردان، کوهنوردان، روستاییان، عشایر و همه کسانی که بیشتر با طبیعت سروکار دارند. در این اطلاع‌رسانی‌ها ملاحظات لازم به آن‌ها اعلام می‌شود.

صفایی بیان کرد: ورود به بسیاری از مناطق، به‌ویژه مناطقی با سطح حفاظتی بالا، محدود یا ممنوع است. در محدوده‌های امن مناطق حفاظت‌شده، پارک‌های ملی و پناهگاه‌های حیات‌وحش معمولاً اجازه ورود داده نمی‌شود؛ به‌ویژه ورود برای شکار و حضور بدون مجوز اکیداً ممنوع است. تنها در مواردی که افراد با اهداف مرتبط با پایش زادآوری گونه‌ها مراجعه کنند، اجازه ورود موردی داده می‌شود. همچنین تلاش می‌کنیم ورود وسایل نقلیه‌ای که ایجاد سروصدا می‌کنند را تا حد امکان محدود کنیم.

معاون دفتر مدیریت حیات‌وحش ادامه داد: اکنون فصل زایش و نگهداری از نوزادها و جوجه‌ها و فصل تخم‌گذاری پرندگان است. بنابراین مردم باید از نزدیک شدن به نوزاد پرندگان و سایر حیوانات خودداری کنند؛ نه خودشان نزدیک شوند و نه اجازه دهند دیگران نزدیک شوند. گاهی ممکن است نوزاد حیوانات برای چند دقیقه یا چند ساعت تنها بمانند؛ مادر ممکن است برای یافتن غذا یا پایش محیط لانه را ترک کند. مردم تصور می‌کنند حیوان رها شده یا بی‌مادر است؛ درحالی‌که قطعاً مادر بازمی‌گردد و جوجه یا نوزادش را به لانه برمی‌گرداند. از این رو هرگونه نزدیک شدن، لمس کردن یا جابه‌جایی نوزاد یا حتی تخم پرندگان، در چرخه زیستی حیوان اخلال ایجاد می‌کند و می‌تواند روند نگهداری مادر از نوزاد را مختل کند.

او اضافه کرد: در برخی گونه‌ها، به‌ویژه پستانداران، اگر نوزاد توسط انسان لمس شود و بویش تغییر کند، مادر ممکن است او را نپذیرد. بنابراین اکیداً درخواست داریم مردم به هیچ عنوان به نوزادان حیات‌وحش نزدیک نشوند.

صفایی افزود: در فصل زادآوری، حیواناتی که توله یا جوجه دارند، در صورت احساس خطر، رفتارهای بسیار تهاجمی بروز می‌دهند. بنابراین نزدیک شدن به لانه یا نوزاد علاوه‌ بر آسیب به حیات‌وحش، برای انسان نیز خطرناک است. اگر مردم مواردی مشاهده کردند که حیوان زخمی است یا احتمال دادند نوزاد نیاز به کمک دارد، باید با نزدیک‌ترین واحد محیط‌زیست تماس بگیرند. محیط‌بانان ما در اولین فرصت مراجعه کرده و در صورت نیاز به حیوان کمک می‌رسانند.

صفایی در ادامه با اشاره به دو نمونه موردی از گونه‌هایی که طی سال‌های اخیر افزایش زادآوری را تجربه کرده‌اند، افزود: اگر بخواهم مثال مشخصی بزنم، وضعیت گوزن زرد ایرانی قابل توجه است؛ گونه‌ای در معرض خطر انقراض که سال‌ها تصور می‌شد در طبیعت منقرض شده است. ما این جمعیت را در سال‌های گذشته در شرایط اسارت نگهداری می‌کردیم. طی چند سال اخیر رهاسازی در زیستگاه اصلی آن در دز انجام شد و امسال خوشبختانه دوربین‌های تله‌ای تصویر گوساله را ثبت کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد گونه مجدداً به طبیعت بازگشته و در زیستگاه طبیعی خود زاد و ولد می‌کند.

او همچنین گفت: نمونه موفق دیگر مربوط به یوزپلنگ آسیایی است. یوزپلنگ ماده‌ای با پنج توله مشاهده شده که برخی توله‌ها متعلق به امسال و برخی مربوط به سال گذشته هستند. این مشاهده در محدوده میان‌دشت و اوزون در خراسان شمالی ثبت شده و در سال‌های اخیر بی‌سابقه است. در شرایطی که جمعیت یوزپلنگ بسیار اندک تخمین زده می‌شود، مشاهده چنین مواردی موفقیت ارزشمند در حوزه زادآوری را نشان می‌دهد.