تعارض انسان و حیات‌وحش در سوادکوه/ غریزه بقا یا تداخل زیستگاه؟

ایسنا/مازندران سوادکوه، به واسطه برخورداری از جنگل‌های هیرکانی و کوهستان‌های بکر، یکی از غنی‌ترین زیستگاه‌های جانوری مازندران محسوب می‌شود. اما این همجواری، گاه به تعارض‌هایی بین انسان و حیات‌وحش منجر می‌شود از حمله گرگ به گله‌ها و آسیب خرس به باغ‌ها گرفته تا موارد نادر اما قابل تأملی مانند حمله پلنگ به انسان. این گزارش به بررسی دلایل این تعارضات و سازوکار جبران خسارت‌های وارده می‌پردازد.

رفتار حیوانات در طبیعت تابع قوانین پیچیده‌ای به نام «غریزه» است. از منظر زیست‌شناسی و رفتارشناسی، غریزه مجموعه‌ای از الگوهای رفتاری ذاتی، ارثی و مختص به یک گونه است که بدون نیاز به یادگیری قبلی و در پاسخ به محرک‌های مشخصی بروز می‌کند؛ رفتارهایی مانند جستجوی غذا(شکار)، دفاع از قلمرو، جفت‌یابی و مراقبت از نوزادان که هدف نهایی همه آنها بقای فرد و گونه است.

با این حال، وقتی زیستگاه طبیعی جانوران به دلیل توسعه انسانی محدود شود، منابع غذایی در طبیعت کاهش یابد یا فصل زادآوری فرا برسد، این غرایز حیوان را به سمت مناطق مسکونی سوق می‌دهد. در شهرستان سوادکوه، این تعارضات به اشکال مختلفی خود را نشان داده است؛ از جولان شغال‌ها در حاشیه خیابان‌ها و تغذیه قرقاول‌ها در حیاط منازل گرفته تا خسارت‌های سنگین‌تر نظیر حمله گرگ به گله‌های گوسفند، زیرورو شدن کندوهای عسل توسط خرس و شکسته شدن درختان باغ‌ها.

در یکی از موارد اخیر، حمله یک قلاده پلنگ در منطقه کنگلوی سوادکوه منجر به زخمی شدن دو نفر از اهالی شد. محمد شکوهی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست سوادکوه و سوادکوه شمالی، در این خصوص به ایسنا گفت: منطقه کنگلو از دیرباز یکی از زیستگاه‌های اصلی پلنگ در استان بوده است. بر اساس مشاهدات میدانی و مستندات موجود، پلنگ به طور معمول به انسان حمله نمی‌کند

وی با اشاره به بررسی این حادثه افزود: این نوع حملات معمولاً در شرایط خاصی رخ می‌دهد؛ مثلاً زمانی که پلنگ احساس کند توله‌هایش در خطر هستند، یا به طور ناگهانی و از فاصله نزدیک با انسان روبه‌رو شود. در چنین شرایطی، حرکت ناگهانی انسان برای فرار می‌تواند از سوی حیوان به عنوان تهدید تلقی شده و واکنش تدافعی به دنبال داشته باشد.

شکوهی خاطرنشان کرد: مصدومان این حادثه در حال مداوا هستند.