شهر خبر :هامون در حالی انتظار یک قطره آب را میکشد که براساس قرارداد سال ۱۳۵۱ میان دولت وقت ایران و افغانستان مقرر شد سالانه ۸۵۰ میلیون متر مکعب و روزانه ۲۶ متر مکعب بر ثانیه حقابه این تالاب از هیرمند تامین شود اما شواهد نشان میدهد که مدتی است این اتفاق نمیافتد
هامون یکی از مهمترین تالابهای مرزی کشور است که تامین حقابه آن بیشتر از طریق سیلابهایی که از افغانستان وارد کشور میشود صورت میگیرد، اما در چند سال گذشته با انحراف سیلابها به سمت شورهزار گودزره در افغانستان مواجه هستیم که موجب شد دیگر آبی وارد این اکوسیستم نشود و تالاب را کامل از دست بدهیم.
این تالاب ارزشمند که در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بینالمللی ثبت شده اما در ۲ دهه گذشته به دلیل کاهش ورودی آب از رودخانه هیرمند، تغییر اقلیم و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبی، بخشهای وسیعی از آن خشک شده است.
خشکی این تالاب، زمینهساز افزایش توفانهای گرد و غبار، مهاجرتهای اجباری، نابودی کشاورزی محلی و تهدید جدی تنوع زیستی در منطقه شده است، در سالهای اخیر، این تالاب به یکی از کانونهای بحران محیط زیستی کشور تبدیل شده و احیای آن در اولویت برنامههای دولت و نهادهای محیط زیستی قرار گرفته است.
هامون در حالی انتظار یک قطره آب را میکشد که براساس قرارداد سال ۱۳۵۱ میان دولت وقت ایران و افغانستان مقرر شد سالانه ۸۵۰ میلیون متر مکعب و روزانه ۲۶ متر مکعب بر ثانیه حقابه این تالاب از هیرمند تامین شود اما شواهد نشان میدهد که مدتی است این اتفاق نمیافتد و با توجه به کم بارشی و خشکسالیهای پیاپی چند سال اخیر در کشور مشکلات کم آبی این تالاب زیاد شده به طوری که دیگر به طور کامل خشک شده است.
اقدام افغانستان به انحراف آب از هیرمند به سمت مناطق بیابانی/ ۵ شهرستان هیرمند، نیمروز، زابل، هامون و زهک در اطراف تالاب بیش از ۴۰۰ هزار نفر جمعیت را در خود جای داده است که زندگی تمام آنها متاثر از این تالاب است
علاوه بر این مدتی است میبینیم نه تنها آبی از هیرمند وارد هامون نمیشود بلکه افغانستان هم در دو دوره اقدام به انحراف آب از هیرمند به سمت منطقهای بیابانی و بدون کشت و زرع به نام گودزره کرده است، این در حالی است که تالاب بینالمللی هامون سومین دریاچه بزرگ ایران پس از دریای خزرو دریاچه ارومیه، هفتمین تالاب بینالمللی جهان و یکی از ذخیرهگاههای زیستکره در ایران است که در صورت خشک شدن مشکلات محیط زیستی و اجتماعی زیادی به همراه خواهد آورد، ۵ شهرستان هیرمند، نیمروز، زابل، هامون و زهک در اطراف تالاب بیش از ۴۰۰ هزار نفر جمعیت را در خود جای داده است که زندگی تمام آنها متاثر از این تالاب است، همه آنها در بخشهای کشاورزی، دامداری، گردشگری و صیادی مشغول به کار بودند که زندگی و کار همه تحت تاثیر خشک شدن تالاب قرار گرفته است.
این مسئله روند مهاجرت اجباری و خالی شدن روستاهای مرزی به همراه خواهد شد که ادامه آن امنیت مرزها را کاهش خواهد داد و از طرف دیگر مشکلات اجتماعی افزایش خواهد یافت.
رایزنی هایی میان ایران و افغانستان صورت گرفته تا محدودیت برطرف و سیلاب وارد ایران و تالاب هامون شود
البته حیات تالاب هامون تا حد زیادی به سیلابها وابسته است که در چند سال اخیر با انحراف وارد بستر تالاب نشدند، با توجه به اهمیت حفظ این تالاب، رایزنی هایی میان ایران و افغانستان صورت گرفته تا محدودیت برطرف و سیلاب وارد کشور ما و تالاب هامون شود، در سفر اخیر احمدرضا لاهیجان زاده معاونمحیطزیست دریایی و تالابها سازمان حفاظت محیطزیست در سفری که همراه هیاتی دیپلماتیک به افغانستان، دستاوردهای خوبی در خصوص حقابه تالاب داشت.
لاهیجان زاده در این سفر با مولوی مطیع الحق خالص وزیر محیطزیست افغانستان دیدار و در خصوص همکاریهای دو جانبه و همچنین آخرین شرایط و وضعیت تالاب هامون بحث و گفتوگو کرد و گفت: در کنار مباحث تغییر اقلیم، برخی تغییرات در مسیر طبیعی و تاریخی هیرمند، انتقال آب و سیلاب به تالاب را دچار خلل و وقفه کرده است.
او در خصوص تبدیل اکوسیستم ارزشمند که نقش مهمی در اقتصاد جوامع محلی داشت به کانون گرد و غبار گفته بود: توفانهای گرد و غبار در هر دو کشور مشکلات زیادی برای مردم و فعالیتهای کشاورزی، معیشتی و بهداشتی در هر دو سوی مرز به دنبال داشته و خواستار مشارکت هر دو کشور برای نجات این تالاب شد، در انتها نیز از رئیس اداره ملی محیطزیست دعوت شد از ایران و ظرفیتهای محیطزیست کشور بازدید کند.
همچنین مولوی مطیع الحق خالص رئیس اداره ملی حفاظت محیطزیست افغانستان موضوع حقابه تالاب هامون توسط وزارت آب و انرژی دنبال شده و آماده همکاری و انجام پژوهشهای مشترک برای احیا تالاب با هماهنگی و مشارکت بخش آب هر دو کشور هستند.
آخرین دیدگاهها