آینده حفاظت در ایران؛ آینده‌ای مشارکتی و مسئولانه

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت،‌ متن یادداشت شینا انصاری به این شرح است:

«در جلسه اخیر شورای‌عالی حفاظت محیط‌ زیست، علاوه بر تصویب کلیات «برنامه جامع حفاظت از تنوع زیستی» که برای حفاظت از تنوع زیستی کشور در همه ابعاد آن، با تسهیل‌گری دانشگاهیان و مشارکت کارشناسان کارآزموده بخش‌های مرتبط دولت و متخصصان غیر دولتی تهیه شده بود، هفت حفاظتگاه مردمی نیز با حمایت مستقیم رئیس‌جمهوری محترم مورد تصویب قرار گرفت؛ رویدادی که نه‌تنها بیانگر عزم ملی برای حفاظت از طبیعت ایران است، بلکه فصل تازه‌ای از نقش آفرینی مردم و توسعه حکمرانی مشارکتی در حفاظت از تنوع زیستی کشور را پیش‌روی کشور می‌گشاید.
تنوع زیستی به‌عنوان سرمایه‌ای ملی، در سه سطح ژن‌ها، گونه‌ها و بوم سازگان‌ها، شالوده ارائه خدمات اکوسیستمی و تاب‌آوری سرزمین به شمار می‌آید. این گوناگونی در اجزای حیات، امنیت غذایی، پایداری معیشت، سلامت انسان و توان سازگاری طبیعت با چالش‌های زیست‌محور و تغییر اقلیم را تضمین می‌کند و کاهش آن در هر یک از این سطوح، زنجیره‌ای از پیامدهای جبران‌ناپذیر را به دنبال دارد. از این‌ رو، حفاظت از تنوع زیستی نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی راهبردی برای تحقق توسعه پایدار ایران است.
سیاست سازمان حفاظت محیط‌ زیست در مقوله حفاظت از تنوع زیستی بر مشارکت‌پذیری، تنوع‌بخشی در حکمرانی و اقتصادی کردن حفاظت استوار است. بر این باوریم که موفقیت حفاظت از تنوع زیستی، در گرو نقش دادن به مردم، زمینه‌سازی برای مشارکت واقعی ذی‌نفعان و هم‌راستا کردن منافع اقتصادی مردم ‌محلی با حفاظت است. دستیابی به اهداف اساسی چهارچوب جهانی تنوع زیستی (GBF) در زمینه حفاظت از ۳۰ درصد سرزمین و بازسازی همین مقدار از بوم سازگان‌های تخریب شده، بدون عبور از مدیریت دولتی، مشارکت دادن مردم و جوامع محلی و تنوع‌بخشی به شیوه‌های حکمرانی تنوع زیستی ‌ناممکن خواهد بود.
از سویی دیگر در مدل‌های پیشنهادی اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN)، چهار نوع حکمرانی برای مناطق تحت حفاظت تعریف شده که حفاظتگاه‌های مردمی در ایران، مصداق روشن حکمرانی مسئولانه مردمی است که با هدایت و نظارت حاکمیت، ظرفیت‌های محلی را در خدمت حفاظت قرار می‌دهند. این تنوع در حکمرانی، هم‌افزایی ایجاد کرده و فشار را از دولت می‌کاهد، بی‌آنکه از استانداردهای حفاظتی کاسته شود.
حفاظتگاه‌های مردمی به‌عنوان تجربه‌ای با بیش از یک دهه اجرا در کشور نشان داده‌اند که با سپردن نقش فعال به جوامع محلی و سرمایه‌گذاران مسئول، می‌توان به احیای جمعیت‌های حیات‌وحش، بهبود کیفیت زیستگاه‌ها و کاهش تعارض انسان و طبیعت دست یافت. افزایش محسوس جمعیت گونه‌ها، کاهش تخلفات و ارتقای وضعیت زیستگاه‌ها از جمله نتایج مشارکت‌پذیری در امر حفاظت است.