به گزارش خبرنگار ایلنا، آلودگی و فقیر بودن خاک تهران موضوعی بود که چند سال پیش سعید متصدی معاون وقت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست درباره آن اطلاعرسانی کرد.
اما معضل آلودگی ویژه تهران نیست و در همه نقاط کشور بیش و کم قابل مشاهده است. مطابق آخرین تحقیقات مرکز پژوهشهای مجلس و گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، ۶۰ درصد آلودگی خاک ناشی از پسماندها و ۲۱ درصد از فاضلابهای صنعتی، کشاورزی و انسانی است.
از سوی دیگر برخی متخصصان هم هشدار دادهاند که آلودگی خاک در سه استان خوزستان، اصفهان و کرمان از حد مجاز عبور کرده و زنگ خطر کاهش تولید محصولات سالم را به صدا درآورده است. وضعیتی که اگر کنترل نشود، در سال آینده بخشی از سطح زیرکشت کشور را از چرخه تولید خارج خواهد کرد. چند روز پیش هم رئیس بخش تحقیقات حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه موسسه تحقیقات خاک و آب کشورهم گفته بود: «حاصلخیزی خاک کشور به دلیل فقر مواد آلی در حال فروپاشی است». حالا متخصصان باید به این سوال پاسخ دهند که در این فقر مواد آلی خاک کشور، آلودگی چه نقشی ایفا میکند.
با این وصف به نظر میرسد در کنار انواع آلودگیها، بحرانها و ناترازیها قرار است به تدریج با عبارت «تخریب سرزمینی» هم آشنا خواهیم شد، موضوعی که از آن به عنوان عمدهترین چالش حوزه خاک کشور نام برده میشود و آلودگی خاک، کاهش ماده آلی خاک، کاهش قدرت حاصلخیزی خاک، فشردگی خاک، فرسایش خاک و تغییر کاربری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی را شامل میشود.
متاسفانه تا کنون آماری شفافی از میزان آلودگی خاک در کشور اعلام نشده است هر چند وجود این نوع آلودگی مورد تایید قرار گرفته است. برخی از کارشناسان معتقدند اگر این آمار مشخص شود، وضعیت ناگوار خواهد بود.
تاثیر آلودگی خاک بر تولید مواد غذایی و آب شرب
محسن شهریاری مقدم، مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت زیستمحیطی آب و خاک سازمان محیط زیست کشور، درباره آلودگی خاک به تعریفی اشاره میکند که در متن قانون حفاظت از خاک آمده است: برای آلودگی خاک تعاریف مختلفی وجود دارد، اما تعریفی که مورد قبول سازمان و دستگاهها بوده و مبنای اجرای قانون قرار گرفته، همان متن خود قانون است. بر اساس این تعریف، آلودگی خاک عبارت است از آمیختن یک یا چند ماده خارجی به خاک یا پخش آنها روی خاک، به میزانی که کیفیت فیزیکی، شیمیایی یا زیستی آن را به نحوی تغییر دهد که برای انسان، سایر موجودات زنده، گیاهان یا آثار و ابنیه زیانآور باشد. این تعریف، آلودگی پوششهای آبرفتی و سنگی سطح زمین را نیز در بر میگیرد.
او درباره تبعات آلودگی خاک توضیح میدهد: اولین اثر آلودگی خاک، تهدید امنیت غذایی است، زیرا بخش عمده تولید مواد غذایی مبتنی بر خاک است. تهدید امنیت غذایی میتواند به دو صورت بروز کند: از یک سو، ممکن است محصولاتی ناسالم تولید شود زیرا بسیاری از آلایندهها وارد زنجیره غذایی میشوند و برخی از آنها در زنجیره غذایی اثر تجمیعی دارند. از سوی دیگر، آلودگی خاک میتواند بهطور مستقیم توان خاک را در تولید مواد غذایی کاهش دهد.
مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت زیستمحیطی آب و خاک اثر غیرمستقیم آلودگی خاک بر منابع آب سطحی و آب زیرزمینی هم اشاره کرد: آبهای زیرزمینی بهطور مستقیم از آبی تغذیه میشوند که از بستر خاک عبور میکند و وارد منابع زیرزمینی میشود. بنابراین، وقتی خاک آلوده میشود، طبیعتاً میتواند بر آبهای زیرزمینی و همچنین آبهای سطحی اثر بگذارد. بسیاری از حوزههای آبریز به آبهای سطحی منتهی میشوند. در صورت شستوشوی خاکهای آلوده و ورود آنها به منابعی مانند رودخانهها که تغذیهکننده سدها هستند، آلودگی به این بخشها منتقل میشود. بخشی از آب شرب همین آبهای زیرزمینی هستند و آلودگی خاک میتواند بهطور غیرمستقیم بر آن هم اثرگذار باشد.
آخرین دیدگاهها