براساس گزارشها با وجود اعتراضهای گسترده مردم محلی و صدور حکم ممنوعیت قضایی، کار ساخت سد خرسان ۳ در استان چهارمحال و بختیاری دوباره از سر گرفته شده است.
همزمان کارزاری از سوی «عموم مردم» برای درخواست توقف سد خرسان ۳ از ۲۳ آبان امسال آغاز شده و قرار است تا ۲۹ اسفند امسال ادامه یابد.
دستور پزشکیان برای تسریع ساخت خرسان ۳ و ماندگان
در درخواستنامه این کارزار آمده است: «دکتر پزشکیان بهعنوان رئیس قوه مجریه، در یک جلسه اداری، دستور تسریع در اجرای پروژه سد ماندگان و خرسان ۳ را صادر نموده است. به عبارت دیگر، دستور اجرای پروژهای را صادر کرده است که بر اثر رأی قطعی محاکم قضایی، از مبانی قراردادی و آثار حقوقی ناشی از آن رفع اثر گردیده و هیچ جایگاه قانونی در نظام حقوقی ایران ندارد.»
در این کارزار با استناد به اصل ۵۰ قانون اساسی درباره ضرورت حفاظت از محیط زیست برای تداوم حیات اجتماعی نسل امروز و آینده ایران آمده است که قوه قضائیه جمهوری اسلامی با توقف ساخت سد خرسان ۳ از حقوق عامه مردم دفاع کند.
رسانههای داخلی در هفتم بهمن ماه سال گذشته از رای دادگاه تجدیدنظر این استان برای لغو مجوز ساخت سد خرسان ۳ خبر داده بودند، اما براساس گزارشهای محلی، کار ساخت این سد با وجود حکم دادگاه متوقف نشد.
در هفتههای گذشته، اعتراضات متعدد مردمی در یاسوج برای توقف ساخت سد خرسان ۳ برگزار شد، معترضان با سر دادن شعارهای «یا منطق یا برنو»، «دایه دایه وقت جنگه» و «میجنگیم میمیریم دنا را پس میگیریم» به برنامه دولت پزشکیان برای ساخت سد خرسان ۳ اعتراض کردند.
همزمان با سفر اخیر پزشکیان به یاسوج نیز این اعتراضات ادامه یافت.
ماجرای ساخت سد خرسان ۳ یکی از چالش برانگیزترین پروژههای سدسازی طی سالهای گذشته در ایران بوده است. کارشناسان و فعالان محیط زیست درباره تبعات ساخت این سد بارها هشدار داده و گفتهاند که این کار باعث غرق شدن روستاها و آوارگی مردم، نابودی جنگلها، تنوع زیستی و طبیعت منطقه، تغییرات اقلیمی و از بین رفتن بخشی از میراث تاریخی ایران میشود.
پای پکن در میان است؟
با این حال، بحث اعطای یک وام از طرف چین در میان است.
براساس اطلاعات اِیددیتا، بانک دولتی چین از سال ۲۰۱۳ به این سو، وام ۴۴ میلیون دلاری برای کل پروژه ساخت سد خرسان ۳ و نیروگاه برقی ۴۰۰ مگاواتی آن اختصاص داده است که یکی از نکات کلیدی بحث برانگیز درباره سد خرسان ۳ محسوب میشود.
ایددیتا تخمین زده است که تاکنون بانک دولتی چین حدود ۸۵ درصد وام ۴۴ میلیون دلاری را تامین مالی کرده و میزان وام محقق شده تا سال ۲۰۲۳ را ۳۸ میلیون و ۶۷۰ هزار و ۵۲۶ دلار ذکر کرده است.
در توضیحات این پروژه آمده است که درآمد حاصل از این وام، برای تامین مالی قرارداد تجاری میان شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با کنسرسیومی متشکل از شرکتهای ایرانی تانا انرژی، شرکت توسعه منابع آب جهاد، پرهون طرح و شرکتهای دولتی چینی استفاده میشود.
در سالهای گذشته پروژههای مشابه سدسازی علیرغم هشدارهای محیط زیستی، به دلیل مشارکت پکن و اختصاص وام از پول بلوکهشده ایران به ساخت سد اجرا شده بود.
میثم فاضلی، مدیر امور مطالعات سد چمشیر در آذرماه ۱۴۰۱ به روزنامه فراز گفته بود: «در پروژه چمشیر، حدود ۳۰ میلیارد دلار پول بلوکهشده ایران در چین وجود داشت که دولت چین به ایران باز نمیگرداند. در نهایت برای زنده شدن این پول توافق شد که چین از این پول به ایران وام دهد. یعنی از پول خودمان به خودمان! پولی که از بخشی از آن (۲۳۰ میلیون یورو) در چمشیر استفاده شد. البته به شرط آنکه در این زمینه چین نیز یک طرف از پروژه باشد.»
محمد درویش، مدیرکل سابق دفتر مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست گفته است که هدف پروژه ساخت خرسان ۳، انتقال آب به استانهای یزد و کرمان است، اما اجرای این پروژه صدها برابر بیشتر از سد چمشیر به میراث فرهنگی، تاریخی و طبیعی زاگرس خسارت وارد خواهد کرد.
سدسازی به بهای قتل میلیونها درخت، آوارگی مردم و تغییر اقلیمی
پیش از این حسین آخانی، استاد بومشناسی دانشگاه تهران درباره تبعات ساخت سد خرسان ۳ هشدار داده و گفته بود که این پروژه سدسازی بخش مهمی از جنگلهای بلوط را قطع میکند، میلیونها درخت نابود خواهد شد و باعث آسیبهای جدی به زیستبوم زاگرس و خشکاندن رودخانه خرسان میشود.
او در صفحه اینستاگرام خود با اشاره به روند فزاینده سدسازی و طرحهای انتقال آب در ایران، این پروژهها را «دارای تبعات سنگین زیستمحیطی و اقتصادی–اجتماعی» دانسته و نوشته است اجرای چنین طرحهایی در کشوری که «با مشکلات ساختاری از جمله فساد و ناکارآمدی مدیریتی مواجه است»، بستر شکلگیری «ابرپروژههایی با هزینههای سنگین و شبکههای گسترده ذینفع» را فراهم میکند.
او در توضیح پیامدهای محیطزیستی سد خرسان ۳ افزوده است که بخش عمده ایران در اقلیم ایرانی–تورانی قرار دارد؛ اقلیمی که در آن رودخانهها نقش اصلی در آبرسانی به اکوسیستمها دارند. در چنین شرایطی، پوشش جنگلی انبوه تنها در امتداد رودخانهها شکل میگیرد و «قطع جریان طبیعی رودخانهها برابر با نابودی درختان و از کار افتادن نظام حیاتی این سرزمین است.»
اما فعالان محیط زیست در کهگیلویه و بویراحمد گفتهاند که ساخت این سد باعث افزایش رطوبت دنا میشود و اکوسیستم منطقه را نیز مختل میکند و باعث تغییر اقلیم میشود.
به گفته جواد هادی اصل فعال محیط زیست، استان کهگیلویه و بویراحمد با داشتن ۱۴۰۰ کیلومتر آب خروشان و رودخانههای وسیعی شامل مارون، ۱۱ درصد از آبهای شیرین ایران را تامین میکند و وجود ظرفیتهای آبی منحصر به فرد در این استان باعث شده است که وزارت نیرو به دنبال سدسازیهای بیرویه در کهگیلویه و بویراحمد باشد.
آخرین دیدگاهها