برخلاف تصور «معدن آنومالی D19» در قلب مناطق محیط زیست قرار ندارد/ مجوز قطعی صادر نشده است

معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست با بیان اینکه در حال حاضر تنها اجازه اکتشاف از این آنومالی صادر شده است گفت: با ارائه ارزیابی اثرات زیست محیطی و راهکارهای مدیریتی مجوز بهره‌برداری آنومالی D19 صادر خواهد شد.

 آنومالی D19 یکی از بزرگترین معادن کشف شده سنگ آهن در جهان است. برآورد اولیه ذخیره این آنومالی 100میلیون تن بوده و باید برای اعلام دقیق میزان ذخیره‌اش باید اکتشاف‌های تکمیلی انجام شود.

چندی قبل مقامات صمت اعلام کردند: آنومالی «دی19» به چادرملو و چغارت واگذار کرده‌اند.

با توجه به رو به اتمام بودن ذخایر سنگ آهن «چادرملو» و «چغارت» و به درخواست این 2 معدن، در کنسرسیومی، آنومالی «دی19» به این 2 معدن بزرگ واگذار شد.

حمیدرضا ظهرابی معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست در پاسخ به این سوال که علت موافقت محیط زیست با بهره‌برداری از «معدن آنومالی D19»  واقع در حاشیه پناهگاه حیات وحش دره انجیر که یکی از مهم ترین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی به شمار می‌رود چیست،  به تشریح دلیل اصلی موافقت سازمان محیط زیست پرداخت و گفت: مطالعات معدنی در این منطقه مربوط به  دهه ۵۰ بود، و از آنجایی‌که معادن آهن و کنستانتره آهن رو به اتمام است و براساس پیش بینی‌ها تنها تا دو سال دیگر  مواد اولیه مورد نیازشان را تامین می‌کنند برداشت از آنومالی D19 مورد توجه قرار گرفت.

معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست گفت: این معدن یکی از معادنی است که پیشنهاد کسب مجوزش به سازمان محیط زیست داده شده است و اعتقاد بر این است که ذخیره خیلی خوبی در این معدن وجود دارد و چون این آنومالی برخلاف تصور در قلب مناطق تحت حفاظت محیط زیست قرار ندارد، پیشنهاد دهندگان طرح امید داشتند که بتوانند، مجوز بگیرد.

وی با بیان اینکه در دهه‌های گذشته جمعیت بسیار خوبی از یوزپلنگ در این منطقه  زندگی می‌کردند و به همین دلیل محیط زیست با استخراج از این معدن مخالفت می‌کرد ابراز داشت: اما بعدها دو اتفاق افتاد که نظر ما را تغییر داد، نخستین اینکه به دلایلی که خودمان هم نمی‌دانیم یوزها عرض‌های شمالی را به عرض‌های جنوبی ترجیح داده‌اند و جمعیت یوزها در یزد و فارس کم شده و به خراسان شمالی و سمنان مهاجرت کردند.

ظهرابی ادامه داد: در واقع با کاهش جمعیت یوز در این مناطق حساسیت و توجیه اصلی ما برای مخالفت با استخراج از این معدن کمرنگ شد.

 معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست با اشاره به اینکه در این منطقه دو معدن  بزرگ وجود دارد که حدود ۱۲ هزار نفر در آن اشتغال مستقیم دارند، خاطرنشان کرد: دولت به دلیل اشتغال گسترده این معادن پیگیر این آنومالی بود.

وی در ادامه تصریح کرد: به همین منظور کارگروه تعامل محیط زیست و وزارت صنعت در چند مرحله تشکیل شد و پس از یکسال مذاکره و چانه زنی با این وزارتخانه توافق کردیم، بخش‌هایی از مناطق زیستگاه یوزپلنگ در استان یزد ارتقاء سطح حفاظتی داشته باشند از جمله منطقه «شیرکوه» استان یزد به عنوان پناهگاه حیات وحش و منطقه «کمکی بهاباد» به پناهگاه حیات وحش کمکی  ارتقاء یابد، و هیچ معدن جدیدی در این مناطق مجوز نگیرد و با این امتیازات، معادن موجود هم بعد از پایان مهلت پروانه بهره‌برداری‌شان، دیگر مجوز دریافت نخواهد کرد.

ظهرابی گفت: از همین جهت برای معادن غیر فلزی موجود در منطقه مجوزها تمدید نشده، این تصمیم  شامل معادنی که پیش از این‌ مجوز گرفته بودند هم می‌شود.

معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست ادامه داد: البته باید درباره معادن فلزی که حساسیت زیادی دارند به صورت ملی تصمیم‌گیری شود.

وی تاکید کرد: بر طبق تصمیم این کارگروه بهره‌برداری از آنومالی‌های دیگر باطل شده و تقاضای جدیدی که وزارت صنعت مطالعه کرده بود کان لم یکن تلقی شد.

به گفته این مقام مسئولاین معدن اجازه استقرار واحد فرآوری در داخل محدوده پناهگاه حیات وحش را نخواهد داشت و مجموعه آنومالی D19  که حالت یک چاله معدنی دارد و در محدوده این چاله اجازه‌ استقرار تاسیسات صادر نشده و باید در محدوده فنس کشی شده با تسمه نقاله به صورت زیرزمینی محصولاتش را به کارخانجات منتقل کند.

وی گفت: با این شرایط سخت پیش بینی شده  هم از تعطیلی کارخانه‌ موجود  جلوگیری شود و اشتغال ۱۲ هزار نفری این معادن حفظ شود و هم می‌توانیم یوزپلنگ را به طور همزمان محافظت کنیم.

معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست با بیان اینکه در حال حاضر تنها اجازه اکتشاف صادر شده و با ارائه ارزیابی اثرات زیست محیطی و ارائه راهکارهای مدیریتی مجوز دوباره برای این آنومالی صادر می‌شود، خاطرنشان کرد: هنوز مجوز قطعی صادر نشده و  بهره‌برداران اجازه دارند، ذخیره موجود را بررسی و متناسب با ذخیره موجود بهره‌برداری کنند. اگر ذخیره موجود این معدن کوچک باشد، مجوزی صادر نمی‌شود.اما اگر ذخیره موجود بزرگ بود با تمهیدات سازمان محیط زیست بهره‌برداری صورت خواهد گرفت.

هر چند آمار دقیقی از تعداد یوزپلنگ‌ها در ایران وجود ندارد اما برخی آمارها نشان می‌دهد تعداد این جاندار در ایران کمتر از 50 قلاده و تعداد یوزپلنگ‌های ماده که وجودشان اثبات شده کمتر از 5 قلاده است. همچنین زیستگاه تمام یوزپلنگ های ماده در زیستگاه شمالی یعنی توران و میاندشت قرار گرفته و خارج از این 2 زیستگاه یوزپلنگ ماده ای دیده نشده است. در استان یزد نیز 7 قلاده یوزپلنگ در منطقه دره انجیر بافق و سیاه کوه شناسایی شده اند.

زیستگاه های یوزپلنگ‌ها در مناطق دشتی و بیابانی و در استان‌های سمنان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، یزد و اصفهان و کرمان است اما زیستگاه های زادآور تنها در پارک ملی توران در سمنان و پناهگاه حیات وحش میاندشت در خراسان شمالی است.